Thảo dược adaptogen hỗ trợ cơ thể ứng phó với căng thẳng

Adaptogen là các loại thảo dược giúp cơ thể thích nghi với căng thẳng và phục hồi sự cân bằng

Adaptogen là gì?

Trong bối cảnh áp lực cuộc sống ngày càng gia tăng, nhiều người đang tìm kiếm các phương pháp mới để đối phó với căng thẳng. Bên cạnh những lời khuyên của các tổ chức y tế, như ăn uống lành mạnh, tập thể dục và ngủ đủ giấc, nhóm thảo dược adaptogen đang dần xuất hiện phổ biến trong các loại thực phẩm bổ sung, trà và cà phê.

Thuật ngữ "adaptogen" được nhà khoa học Nikolai Lazarev đưa ra vào những năm 1940, nhưng việc sử dụng thảo dược tốt cho sức khỏe tinh thần đã được học cổ truyền Trung Hoa và Ấn Độ áp dụng từ hàng ngàn năm trước.

Theo Cleveland Clinic, một loại thực vật được phân loại là adaptogen nếu đáp ứng đủ ba tiêu chí: Không gây độc ở liều lượng bình thường, giúp cơ thể thích nghi với căng thẳng và hỗ trợ phục hồi trạng thái cân bằng (homeostasis).

Bác sĩ Uma Naidoo từ Bệnh viện Đa khoa Massachusetts (Mỹ) nhấn mạnh: "Tôi luôn khuyến khích bệnh nhân coi adaptogen là công cụ hỗ trợ, không phải là giải pháp thay thế nhanh chóng". Bà cho rằng việc ưu tiên các thói quen nền tảng như dinh dưỡng, giấc ngủ và vận động vẫn là điều quan trọng nhất.

Các thảo dược adaptogen phổ biến  

Có khoảng hơn 10 thảo mộc và nấm adaptogen đã được nghiên cứu kỹ lưỡng về đặc tính hóa học và ứng dụng trong y học hiện đại:

- Sâm Mỹ (Panax quinquefolius): Đây là loại rễ bản địa của Bắc Mỹ, có đặc tính chống viêm, giúp cải thiện phản ứng của cơ thể đối với các tác nhân gây căng thẳng, điều chỉnh tâm trạng.

- Nhân sâm (Panax ginseng): Có nguồn gốc từ châu Á, đây là một trong những loại thảo dược quý giá nhất để phục hồi nguyên khí trong y học cổ truyền (tức nguồn năng lượng nuôi dưỡng cơ thể). Nhân sâm thường được quảng bá với công dụng giảm căng thẳng, mệt mỏi, lo âu, đồng thời hỗ trợ chức năng nhận thức và hiệu suất vận động.

- Ashwagandha (Sâm Ấn Độ): Được sử dụng hơn 3.000 năm trong y học Ayurveda, có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa, hỗ trợ giảm lo âu và cải thiện giấc ngủ.

- Cây rễ vàng (Rhodiola Rosea): Thảo dược ở vùng núi cao, khí hậu lạnh giá của châu Âu thường được dùng để chống mệt mỏi và say độ cao. Các hợp chất chính như rosavin và salidroside trong cây giúp cải thiện tâm trạng, sự tập trung, tăng năng lượng và giảm bớt áp lực tinh thần.

- Nấm: Một số loại nấm như linh chi hỗ trợ điều hòa cortisol và cải thiện giấc ngủ, nấm đầu khỉ thúc đẩy sự tập trung và trí nhớ, nấm Chaga giúp tăng cường thể lực và chống mệt mỏi.

Các thảo dược khác: Bạch quả (Ginkgo Biloba) hỗ trợ lưu thông máu và bảo vệ thần kinh. Rau đắng biển (Bacopa Monnieri) giúp tăng cường trí nhớ. Hương nhu tía hỗ trợ ổn định huyết áp, đường huyết.

Lưu ý quan trọng khi sử dụng

Dù có nguồn gốc tự nhiên, adaptogen không hoàn toàn vô hại nếu sử dụng sai cách. Adaptogen hiện nay tồn tại dưới nhiều hình thức như viên nang, bột pha sinh tố, trà hoặc thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, trước khi thêm bất kỳ loại adaptogen nào vào chế độ ăn uống hàng ngày, người dùng cần tham khảo ý kiến của bác sĩ để đảm bảo an toàn và phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.

Thảo dược adaptogen có thể tương tác với các loại thuốc điều trị hiện có, gây ra những phản ứng phụ không mong muốn. Việc tự ý sử dụng mà không hiểu rõ nguyên nhân gốc rễ của các triệu chứng mệt mỏi, căng thẳng có thể gây hại cho cơ thể.

 

Mùa thi cử đến gần, học sinh ôn tập cường độ cao dễ rơi vào trạng thái căng thẳng tâm lý, lo âu kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tập trung và ghi nhớ. Chính sự lo lắng khiến nhiều học sinh và phụ huynh tìm đến các sản phẩm “bổ não” với hy vọng cải thiện hiệu suất ôn tập.

BSCKI. Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp Việt Nga cảnh báo, một số loại thuốc tăng tuần hoàn não, làm tăng dopamine giúp đầu óc hoạt động nhanh trong chốc lát, nhưng sau đó cơ thể dễ rơi vào trạng thái kiệt quệ, trầm cảm và lệ thuộc thuốc.

Tương tự, các thảo dược adaptogen chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ cơ thể trở lại trạng thái cân bằng, chứ không phải “thần dược”. Việc sử dụng bất kỳ loại thuốc bổ hay thực phẩm chức năng nào cũng cần phải có sự tư vấn và chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để đảm bảo an toàn cho sức khỏe và trí não của trẻ.

 

Podcast: Sĩ tử mùa thi ăn gì cho đủ chất?

4 biện pháp chăm sóc sức khỏe trong mùa thi

5 thảo dược adaptogen giúp tăng cường chức năng não bộ

Bóng giảm căng thẳng là gì mà nhiều idol ưa thích đến thế?