Bệnh Chagas: Ngừng đổ lỗi cho phụ nữ!

Ngày 14/4 hằng năm là Ngày Thế giới phòng chống bệnh Chagas

Bệnh Chagas là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do ký sinh trùng đơn bào Trypanosoma cruzi (T. cruzi) gây ra. Hiện nay, ước tính có khoảng 8 triệu người trên thế giới nhiễm bệnh (chủ yếu ở Mỹ Latinh), gây ra khoảng 10.000 ca tử vong mỗi năm, trong khi hơn 100 triệu người khác vẫn sống trong vùng có nguy cơ. Đáng chú ý, có khoảng 2 triệu phụ nữ trong độ tuổi từ 15 đến 44 đang mang ký sinh trùng này.

Nạn nhân của kỳ thị và sự thật về con đường lây nhiễm

Trong thời gian dài, phụ nữ mắc bệnh Chagas phải đối mặt với sự kỳ thị khi bị gán là “nguồn lây” bệnh bẩm sinh cho con. Tuy nhiên, WHO khẳng định: Phụ nữ không phải là căn nguyên của bệnh. Phần lớn họ nhiễm ký sinh trùng tương tự những người khác trong cộng đồng, chủ yếu qua trung gian là bọ xít hút máu (triatomine bug) hoặc do sử dụng thực phẩm, đồ uống bị nhiễm bẩn.

Tại những khu vực đã kiểm soát được vec-tơ truyền bệnh, con đường lây nhiễm hiện nay chủ yếu diễn ra trong giai đoạn mang thai hoặc khi sinh, chiếm khoảng 3% đến 5% số trường hợp. Chính vì có thể truyền bệnh sang con, phụ nữ thường trở thành tâm điểm của sự chỉ trích.

Tuy nhiên, thay vì coi đây là lý do để đổ lỗi, cần nhìn nhận đây là cơ sở để tăng cường chăm sóc y tế cho nhóm đối tượng này. Việc thiếu thông tin và hạn chế tiếp cận chẩn đoán đang đẩy phụ nữ vào tình trạng rủi ro kép: Vừa bị đe dọa sức khỏe, vừa có nguy cơ vô tình duy trì nguồn bệnh cho thế hệ sau.

Hệ lụy sức khỏe nghiêm trọng nếu không được điều trị

Ký sinh trùng T. cruzi có thể gây ra những tổn thương kéo dài và không thể hồi phục nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Thống kê cho thấy, 1/3 phụ nữ nhiễm bệnh tiến triển các biến chứng tim mạch, đặc biệt là bệnh cơ tim. Điều này khiến thai kỳ - vốn đã là giai đoạn nhạy cảm, trở nên rủi ro hơn đối với cả mẹ và bé.

Ngoài ra, nếu không được điều trị, bệnh sẽ tiến triển thành các biến chứng mạn tính liên quan đến hệ tiêu hóa và hệ thần kinh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Khuyến nghị từ WHO

Dù nguy hiểm, bệnh Chagas có thể được chữa khỏi nếu điều trị chống ký sinh trùng sớm, ngay từ giai đoạn cấp tính. Đặc biệt, việc điều trị cho trẻ em gái và phụ nữ trước khi mang thai có thể giúp ngăn ngừa lây truyền bẩm sinh. Đối với trẻ sơ sinh, nếu được chẩn đoán và điều trị ngay trong năm đầu đời, tỷ lệ khỏi bệnh có thể đạt trên 90%.

Nhằm kiểm soát và tiến tới loại trừ căn bệnh này, Tiến sĩ Tedros Adhanom Ghebreyesus - Tổng Giám đốc WHO, đưa ra các khuyến nghị:

- Thực hiện sàng lọc với tất cả trẻ em gái và phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có nguy cơ cao trước khi mang thai.

- Điều trị kịp thời, hiệu quả cho tất cả phụ nữ nhiễm T. cruzi nhằm bảo vệ sức khỏe của họ và con cái trong tương lai.

- Xét nghiệm cho tất cả trẻ sơ sinh có mẹ nhiễm bệnh ngay khi chào đời và sau 8 tháng tuổi; đồng thời kiểm tra cả anh chị em ruột để tránh bỏ sót trường hợp.

- Thúc đẩy xây dựng và hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý nhằm mở rộng bao phủ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em liên quan đến bệnh Chagas.

- Đưa nội dung giáo dục sức khỏe bà mẹ - trẻ em vào các chương trình nâng cao nhận thức trong gia đình và cộng đồng. 

- Hỗ trợ phụ nữ với vai trò là "đối tác trung tâm" trong giám sát và phòng ngừa: Từ chuẩn bị, dự trữ thực phẩm an toàn để tránh lây qua đường thực phẩm, chăm sóc các thành viên gia đình bị ảnh hưởng, đến góp phần chấm dứt chu kỳ lây truyền bẩm sinh một cách triệt để.

 

WHO chuyển gấp thuốc giải độc từ Thụy Sĩ cứu ba trẻ ngộ độc cá ủ chua tại Đà Nẵng

WHO cảnh báo khẩn về siro ho nhiễm độc ở Ấn Độ

Rút ngắn khoảng cách từ WHO-GMP lên các tiêu chuẩn cao hơn

WHO: Cần quan tâm đúng mức đến các bệnh lý thần kinh