Sức khỏe môi trường

Cỏ biển: "Mắt xích" quan trọng của hệ sinh thái toàn cầu

SUCKHOE+ | Các thảm cỏ biển là nơi sinh sống, sinh sản và kiếm ăn của nhiều loài sinh vật, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng hệ sinh thái toàn cầu.

18/06/2026 15:36

Các thảm cỏ biển góp phần duy trì đa dạng sinh học và cân bằng hệ sinh thái - Ảnh: Trung tâm hải dương học Quốc gia Anh

3 loại rau củ không nên cho vào tủ lạnh

Nuôi mèo có làm bệnh hen ở trẻ trầm trọng hơn?

Phòng ngừa béo phì: Làm sao cải thiện tình trạng kháng leptin?

Bí quyết để sở hữu đôi tay săn chắc mà không cần tập quá sức

Cỏ biển là gì?

Cỏ biển (seagrass) là các loài thực vật có hoa sống hoàn toàn trong môi trường nước mặn. Khác với rong biển, chúng có cấu tạo hoàn chỉnh gồm rễ, thân, lá, hoa và hạt như cây trên cạn. Nhờ cấu trúc này, cỏ biển có thể bám rễ xuống đáy biển và phát triển thành những thảm thực vật dày đặc.

Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), các thảm cỏ biển hiện bao phủ khoảng 300.000 km2 đáy biển tại 159 quốc gia, trở thành một trong những hệ sinh thái biển phân bố rộng nhất thế giới.

5 vai trò quan trọng của cỏ biển với hệ sinh thái

Nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật biển

Theo báo cáo do UNEP và các đối tác công bố năm 2020, các thảm cỏ biển đóng vai trò quan trọng đối với khoảng 20% các ngư trường lớn nhất thế giới.

Nhiều loài sinh vật như rùa biển, cá ngựa, lợn biển và cá cúi (dugong) phụ thuộc vào các thảm cỏ biển để kiếm ăn, sinh trưởng hoặc sinh sản.

Các thảm cỏ biển cũng là nơi cư trú của nhiều loài cua, tôm và động vật không xương sống khác, đồng thời tạo môi trường sống cho nhiều loài tảo.

Các thảm cỏ biển là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật biển - Ảnh: Tổ chức nghiên cứu rạn san hô CRRF

Góp phần cải thiện chất lượng nước

Theo UNEP, các thảm cỏ biển được ví như "bộ lọc tự nhiên" của vùng ven biển.

Chúng giúp giữ lại trầm tích giàu carbon, hấp thụ chất dinh dưỡng dư thừa và một số tác nhân gây bệnh trong nước. Quá trình quang hợp của cỏ biển còn làm tăng lượng oxy hòa tan (dissolved oxygen), góp phần cải thiện chất lượng nước.

Môi trường nước ổn định hơn cũng tạo điều kiện thuận lợi cho san hô phát triển, qua đó hỗ trợ duy trì đa dạng sinh học tại các vùng biển.

Hỗ trợ phát triển ngư nghiệp

Cỏ biển là nguồn thức ăn của nhiều loài cá, bạch tuộc, tôm, hàu, nghêu và mực. Nhờ đó, các thảm cỏ biển góp phần duy trì nguồn lợi thủy sản và hỗ trợ sinh kế của hàng trăm triệu người trên thế giới.

Tại Tanzania, việc suy giảm diện tích cỏ biển đã ảnh hưởng tiêu cực đến thu nhập của những phụ nữ địa phương sống bằng nghề thu gom nghêu, ốc biển và nhím biển.

Nơi kiếm ăn của động vật

Vai trò của cỏ biển không chỉ giới hạn trong môi trường biển.

Trong mùa di cư, một số loài ngỗng và vịt hoang dã sử dụng cỏ biển làm thức ăn. Nhiều loài chim khác cũng tìm đến các thảm cỏ biển để kiếm ăn nhờ nguồn động vật không xương sống dồi dào trong khu vực.

Thảm cỏ biển là nơi kiếm ăn và sinh sống của nhiều loài chim di cư ven biển - Ảnh: Emma Butterworth

Điều này cho thấy giá trị của cỏ biển không chỉ đối với sinh vật biển mà còn đối với nhiều loài động vật khác trong hệ sinh thái ven bờ.

Góp phần ứng phó biến đổi khí hậu

Nhờ khả năng hấp thụ và lưu trữ lượng lớn carbon, thảm cỏ biển đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế tác động của biến đổi khí hậu.

Theo UNEP, dù chỉ bao phủ khoảng 0,1% diện tích đáy đại dương, các thảm cỏ biển có thể lưu trữ tới 18% lượng carbon trong đại dương trên toàn cầu.

Bên cạnh đó, cỏ biển còn giúp bảo vệ đường bờ biển trước tác động của sóng và góp phần giảm nguy cơ ngập lụt, bão cũng như nước biển dâng.

Thảm cỏ biển đang biến mất với tốc độ đáng báo động

Dù có vai trò quan trọng, các thảm cỏ biển đang suy giảm nhanh trên toàn cầu.

Theo UNEP, cứ 30 phút thế giới lại mất đi diện tích cỏ biển tương đương một sân bóng đá. Mỗi năm, khoảng 7% diện tích thảm cỏ biển trên toàn cầu biến mất.

Acid hóa đại dương, hoạt động phát triển kinh tế ven biển và nhiệt độ nước biển gia tăng do biến đổi khí hậu được xem là những nguyên nhân chính khiến cỏ biển suy giảm.

Bà Leticia Carvalho, nguyên Trưởng bộ phận môi trường biển và nước ngọt thuộc UNEP, cho rằng thế giới cần đẩy mạnh các hoạt động bảo tồn, phục hồi và quản lý bền vững các thảm cỏ biển, đồng thời bảo đảm cộng đồng địa phương được hưởng lợi từ những nỗ lực này.

Theo UNEP, việc bảo vệ các thảm cỏ biển có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình thực hiện Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu, các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc cũng như các cam kết toàn cầu về bảo tồn đa dạng sinh học.

Báo cáo State of Finance for Nature (tạm dịch: Tình hình tài chính cho thiên nhiên) của UNEP ước tính, thế giới cần khoảng 29 tỷ USD đầu tư mỗi năm cho công tác bảo tồn và phục hồi các thảm cỏ biển. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để bảo vệ đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu trong những thập kỷ tới.