Những con đường lây nhiễm độc tố chết người Botulinum

Ngộ độc do độc tố botulinum có nguy cơ tử vong cao và ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe

Chuyên gia Emily Hovis từ Đại học Washington (Mỹ) cho biết, vi khuẩn Clostridium botulinum là tác nhân sản sinh ra độc tố botulinum. Đây là loại vi khuẩn kỵ khí sinh độc tố cực mạnh, có thể gây liệt cơ, suy hô hấp và dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được điều trị bằng thuốc giải độc đặc hiệu.

Botulinum tấn công vào các dây thần kinh của cơ thể. Ở mức độ nghiêm trọng nhất, độc tố này có thể gây suy hô hấp và tử vong. Các triệu chứng thường xuất hiện từ 12-36 giờ sau khi ăn thực phẩm nhiễm khuẩn, bao gồm: Nhìn mờ, nôn mửa và khó nuốt.

Ngộ độc botulinum là bệnh lý rất hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm và khó chữa. Dù vậy, những năm gần đây, tại Việt Nam xảy ra nhiều chùm ca bệnh liên quan đến độc tố này.

Dưới đây là 4 con đường lây nhiễm độc tố botulinum không nên chủ quan:

Thực phẩm đóng hộp và lên men

Một đặc điểm nguy hiểm là độc tố botulinum không màu, không mùi và cũng không có vị. Do đó, người dùng rất khó nhận biết thực phẩm bị nhiễm độc botulinum bằng các giác quan thông thường.

 

Ở Việt Nam, món cá ủ chua lên men đã gây ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm nghiêm trọng liên quan đến botulinum.

Nguyên nhân ngộ độc botulinum phổ biến nhất là qua thực phẩm do quá trình đóng hộp hoặc bảo quản không đúng cách. Độc tố này phát triển mạnh trong môi trường ít oxy, ít acid. Các loại thực phẩm nguy cơ cao gồm:

- Rau củ tự muối, đóng hộp tại nhà (dưa chuột bao tử, ớt, cà chua).

- Khoai tây nướng bọc giấy bạc để ở nhiệt độ phòng quá lâu trước khi cho vào tủ lạnh.

- Hỗn hợp tỏi ngâm dầu không được bảo quản lạnh đúng cách.

- Thực phẩm lên men chưa được xử lý hoàn toàn như thịt hoặc cá. 

Mật ong

Tại Mỹ, năm 2021 có tới 181 trên tổng số 273 ca ngộ độc botulinum là ở trẻ sơ sinh. Mật ong là "thủ phạm" chính vì trong mật ong tự nhiên chứa các bào tử vi khuẩn có thể phát triển và sinh độc tố trong ruột của trẻ nhỏ. Ngành y tế khuyến cáo tuyệt đối không cho trẻ dưới một tuổi sử dụng mật ong.

Tiêm Botox

Botox chính là độc tố botulinum toxin type A được tinh chế để sử dụng trong y tế và thẩm mỹ với liều lượng cực nhỏ, an toàn cho cơ thể.

Dù vậy, tiêm Botox để làm đẹp hoặc điều trị các bệnh như tăng tiết mồ hôi vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc botulinum với tỷ lệ cực thấp (dưới 1%). Nguy cơ tăng cao nếu sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc hoặc thực hiện tại các cơ sở không được cấp phép.

Với xu hướng tiêm Botox nhằm xử lý vết nhăn tràn lan hiện nay, không ít bệnh nhân đã bị liệt cơ mặt, méo miệng, yếu cơ vì độc tố này.

Vết thương hở

Vi khuẩn Clostridium botulinum có thể xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương hở tiếp xúc với đất, cát hoặc sỏi đá (ví dụ khi bị ngã xe). Khoảng 10 ngày sau khi vi khuẩn xâm nhập, người bệnh sẽ xuất hiện các triệu chứng như nhìn mờ, liệt, khó nói hoặc khó nuốt.

Cách phòng ngừa và xử trí ngộ độc botulinum

- Kiểm tra kỹ thực phẩm đóng hộp: Loại bỏ ngay thực phẩm đóng hộp có dấu hiệu rò rỉ, sủi bọt, bị phồng, biến dạng hoặc có mùi lạ, nấm mốc khi mở.

- Tuân thủ an toàn thực phẩm: Bảo quản các loại dầu thảo mộc, dầu tỏi tự làm trong tủ lạnh và vứt bỏ sau 4 ngày. Với khoai tây nướng, không để ngoài nhiệt độ phòng quá 2 giờ sau khi nướng. Nên bỏ lớp giấy bạc trước khi cho vào tủ lạnh và hâm nóng kỹ trước khi ăn.

- Sử dụng công thức chuẩn: Khi đóng hộp hoặc hút chân không thực phẩm tại nhà, chỉ sử dụng các công thức đã được nghiên cứu và đảm bảo an toàn thực phẩm.

- Vệ sinh vết thương: Rửa sạch các vết thương hở và đi khám bác sĩ nếu cần thiết.

Nếu nghi ngờ bản thân hoặc trẻ nhỏ bị ngộ độc, cần đến ngay cơ sở y tế để được xét nghiệm và điều trị kịp thời bằng thuốc giải độc tố hoặc hỗ trợ hô hấp.

 

Rã đông thịt gà đúng cách để tránh nguy cơ ngộ độc

Thêm 2 ca ngộ độc cá ủ chua ở Đà Nẵng, Bộ Y tế chỉ đạo khẩn

WHO: Cảnh báo ngộ độc botulinum từ loại sữa cho trẻ sơ sinh có bán ở Việt Nam

Podcast: Nguy cơ ngộ độc botulinum từ thực phẩm đóng hộp