Mất ngủ ở phụ nữ trung niên: Không chỉ là rối loạn giấc ngủ

TS.BS Ngô Thị Kim Oanh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3

Theo TS.BS Ngô Thị Kim Oanh, Trưởng khoa Châm cứu - Dưỡng sinh, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3, mất ngủ là tình trạng khá thường gặp ở phụ nữ trung niên. Dù vậy, nhiều người vẫn xem đây chỉ là biểu hiện bình thường của quá trình lão hóa nên ít chú ý theo dõi hoặc chủ động đi khám. Thực tế, nếu rối loạn giấc ngủ kéo dài, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Nội tiết thay đổi, giấc ngủ dễ bị xáo trộn

Bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, hoạt động của buồng trứng bắt đầu suy giảm, khiến nồng độ estrogen trong cơ thể không còn ổn định như trước. Sự thay đổi này ảnh hưởng đến nhiều cơ chế sinh học, trong đó có hệ thống điều hòa giấc ngủ.

Theo TS.BS Kim Oanh, estrogen có vai trò điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và melatonin, vốn là những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát chu kỳ ngủ - thức. Hormone này cũng tham gia điều hòa thân nhiệt.

Khi estrogen giảm hoặc biến động thất thường, phụ nữ dễ gặp các triệu chứng như bốc hỏa, vã mồ hôi ban đêm, tim đập nhanh hoặc tỉnh giấc nhiều lần trong đêm. Đây là những biểu hiện thường gặp ở giai đoạn tiền mãn kinh và có thể kéo dài sang thời kỳ mãn kinh.

Việc giấc ngủ liên tục bị gián đoạn khiến thời gian ngủ sâu giảm đáng kể. Khi cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ, hệ thần kinh giao cảm có xu hướng hoạt động mạnh hơn, đồng thời hormone cortisol - loại hormone liên quan đến phản ứng căng thẳng - cũng có thể tăng tiết vào ban đêm.

Mất ngủ kéo dài làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, mất ngủ mạn tính còn có thể làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể. Theo TS.BS Kim Oanh, nếu thời gian ngủ giảm xuống dưới 6 giờ mỗi đêm trong thời gian dài, nhiều quá trình chuyển hóa sẽ bị tác động.

Một trong những hệ quả đáng chú ý là giảm độ nhạy insulin. Khi đó, tế bào sử dụng đường kém hiệu quả hơn, làm tăng nguy cơ đề kháng insulin - cơ chế quan trọng liên quan đến bệnh đái tháo đường type 2.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu ngủ kéo dài còn làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, khiến sức cản mạch máu ngoại vi tăng lên và huyết áp dễ duy trì ở mức cao.

Theo chuyên gia, phụ nữ sau mãn kinh vốn đã có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn do mất đi tác dụng bảo vệ của estrogen. Nếu mất ngủ kéo dài kèm theo tăng cân, ít vận động hoặc căng thẳng tâm lý, nguy cơ tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa sẽ càng rõ rệt hơn.

Điều trị cần tiếp cận toàn diện

Để cải thiện tình trạng mất ngủ, trước hết cần điều chỉnh lối sống và thực hiện tốt vệ sinh giấc ngủ. Phụ nữ nên duy trì giờ ngủ - thức ổn định mỗi ngày, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ, đồng thời tránh uống cà phê, trà đậm hoặc rượu bia vào buổi tối vì có thể kích thích thần kinh, gây khó ngủ. Phòng ngủ cũng cần được giữ yên tĩnh, thoáng mát và có nhiệt độ phù hợp.

Bên cạnh đó, vận động thể lực mức độ vừa phải có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Những hình thức như đi bộ nhanh, yoga hoặc bài tập thở không chỉ giúp điều hòa hệ thần kinh, giảm căng thẳng mà còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng, huyết áp và đường huyết.

Trong một số trường hợp, điều trị y khoa có thể được cân nhắc. Theo TS.BS Kim Oanh, về điều trị Tây y, có thể cân nhắc liệu pháp hormon thay thế trong trường hợp có chỉ định rõ ràng và được theo dõi chặt chẽ. Các thuốc hỗ trợ giấc ngủ chỉ nên dùng trong thời gian ngắn để tránh nguy cơ lệ thuộc.

Ngoài việc điều trị triệu chứng, phụ nữ bị mất ngủ kéo dài cũng nên được kiểm tra sớm các yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và đái tháo đường.

Theo Đông y, mất ngủ ở phụ nữ trung niên thường liên quan đến các hội chứng như tâm thận bất giao, can khí uất kết hoặc âm hư hỏa vượng. Từ đó, hướng điều trị thường tập trung vào các nguyên tắc như dưỡng tâm an thần, điều hòa khí huyết...Một số phương pháp như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt hoặc điều chỉnh chế độ ăn uống có thể hỗ trợ cải thiện giấc ngủ.

Theo TS.BS Kim Oanh, việc kết hợp Đông y và Tây y trong điều trị có thể giúp giảm triệu chứng, đồng thời hạn chế tình trạng phụ thuộc vào thuốc ngủ.

 

Bị run do thoái hóa chất trắng kèm mất ngủ phải làm sao?

Bỏ điều trị đái tháo đường, đối mặt nguy cơ viêm tụy cấp

Nhịp tim nhanh do stress, lo âu, mất ngủ có nguy hiểm không?

Tại sao phụ nữ sau 30 tuổi hay bị mất ngủ?