4 cách tăng “chỉ số niềm vui” khi về già

Joyspan - “chỉ số niềm vui”, thước đo cho chất lượng cuộc sống tuổi già

Sau hơn 20 năm làm việc trong lĩnh vực lão khoa, Tiến sĩ Kerry Burnight, giảng viên tại Trường Graham thuộc Đại học Chicago (Mỹ), nhận thấy kéo dài tuổi thọ và duy trì sức khỏe chưa phản ánh đầy đủ chất lượng cuộc sống tuổi già.

Từ đó, Tiến sĩ Kerry Burnight đưa ra khái niệm “joyspan” - tức “chỉ số niềm vui”, dùng để chỉ khoảng thời gian một người cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc và thấy cuộc sống có ý nghĩa. Khái niệm này được đặt cạnh “lifespan” - số năm sống và “healthspan” - số năm sống khỏe mạnh.

Để xây dựng khái niệm này, Tiến sĩ Kerry Burnight tham khảo nhiều nghiên cứu về quá trình già hóa và chất lượng cuộc sống, trong đó có các công trình về những người sống trên 100 tuổi, các nghiên cứu dài hạn về hạnh phúc, Nghiên cứu phát triển người trưởng thành của Đại học Harvard và công trình của MIT AgeLab - nhóm nghiên cứu thuộc viện Công nghệ Massachusetts (MIT).

Từ những nghiên cứu này, Tiến sĩ Kerry Burnight gợi ý 4 cách giúp duy trì “chỉ số niềm vui” khi về già.

1. Tiếp tục học hỏi

Học thêm một điều mới, phát triển một kỹ năng hay tìm hiểu một lĩnh vực yêu thích không chỉ giúp mỗi người rèn luyện khả năng tư duy mà còn duy trì sự chủ động, hứng thú trong cuộc sống khi tuổi tác ngày càng cao.

Việc học không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Mỗi người có thể lựa chọn hoạt động phù hợp với sở thích và điều kiện của mình, chẳng hạn học chơi một nhạc cụ, làm vườn, học ngoại ngữ, nấu ăn, chụp ảnh hoặc tìm hiểu sâu hơn về một lĩnh vực mình quan tâm. Điều quan trọng là duy trì sự tò mò và tinh thần sẵn sàng tiếp nhận những điều mới.

2. Học cách thích nghi

Tuổi già thường đi kèm với những thay đổi về sức khỏe, khả năng vận động và các mối quan hệ. Bệnh tật, mất mát hoặc những thay đổi trong gia đình có thể khiến nhịp sống quen thuộc không còn như trước.

Theo Tiến sĩ Kerry Burnight, khi hoàn cảnh thay đổi, mỗi người có thể chủ động điều chỉnh sinh hoạt và kế hoạch của mình để phù hợp với thực tế mới. Thích nghi không có nghĩa là thụ động chấp nhận mọi thay đổi, mà là tìm cách ứng phó phù hợp để khó khăn không lấn át những niềm vui vốn có trong cuộc sống.

Chẳng hạn, khi sức khỏe không còn cho phép vận động như trước, có thể lựa chọn hình thức nhẹ nhàng hơn. Với những hoạt động yêu thích, thay vì từ bỏ hoàn toàn, có thể tìm một cách khác để tiếp tục.

3. Tiếp tục làm những việc có ích

Khi nghỉ hưu hoặc khi con cái trưởng thành, vai trò của mỗi người trong công việc và gia đình có thể thay đổi. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc cuộc sống mất đi ý nghĩa hay giá trị.

Các nghiên cứu cho thấy việc “cho đi”, dù là thời gian, sự quan tâm, kiến thức, có liên quan đến mức độ hạnh phúc và cảm nhận về ý nghĩa cuộc sống cao hơn. Vì vậy, mỗi người có thể tìm những cách phù hợp để đóng góp và tạo ra giá trị.

Đó có thể là chia sẻ kinh nghiệm với con cháu hoặc người trẻ, chăm sóc người thân, giúp đỡ hàng xóm, tham gia các hoạt động cộng đồng hoặc tiếp tục một công việc phù hợp với khả năng và sức khỏe. 

4. Giữ kết nối các mối quan hệ

Nếu việc học hỏi giúp duy trì sự chủ động, khả năng thích nghi giúp ứng phó với thay đổi, thì các mối quan hệ lại giúp cuộc sống tuổi già bớt đơn độc.

Các nghiên cứu dài hạn, trong đó có Nghiên cứu phát triển người trưởng thành của Đại học Harvard, cho thấy chất lượng các mối quan hệ có liên quan chặt chẽ đến sức khỏe và mức độ hạnh phúc khi về già.

Tuy nhiên, các mối quan hệ cũng thay đổi theo thời gian. Con cái có cuộc sống riêng, bạn bè ít có cơ hội gặp nhau, trong khi đồng nghiệp không còn xuất hiện thường xuyên sau khi nghỉ hưu. Nếu không chủ động duy trì liên lạc, những mối quan hệ từng gần gũi có thể trở nên xa cách.

Tuy nhiên, việc giữ kết nối đôi khi bắt đầu từ những điều rất đơn giản: Một cuộc gọi cho người bạn cũ, một bữa cơm cùng gia đình, một buổi đi bộ với hàng xóm hay tham gia câu lạc bộ, nhóm có chung sở thích.

 

Run tay chân do thoái hóa não bộ: Nỗi đau thầm lặng của tuổi già

Tuổi già - Tài nguyên quý giá bên kia dốc cuộc đời

Thú cưng: “Liều thuốc” chữa lành tuổi già

Tuổi già có cần kiêng đồ ăn nhiều dầu mỡ?