Hay đau bụng có phải do nhạy cảm với gluten?

Không phải lúc nào gluten cũng là nguyên nhân gây rối loạn tiêu hóa

Gluten là một nhóm protein có trong lúa mì, lúa mạch, hoạt động như chất kết dính, tạo độ dẻo dai và đàn hồi cho bột. Chính gluten giúp bánh mì nở xốp, mì có độ dai. Ngoài ra gluten còn có trong thực phẩm chế biến, bánh nướng, và một số loại đồ uống. 

Hầu hết mọi người đều có thể tiêu hóa gluten, nhưng protein này có thể gây vấn đề cho người bị bệnh Celiac, tức không dung nạp gluten. Bệnh xảy ra khi hệ thống miễn dịch bị kích hoạt khi tiếp xúc với gluten. Các triệu chứng bao gồm: Đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy, sụt cân không rõ nguyên nhân, đôi khi là phát ban và tổn thương ruột.

Bệnh Celiac ảnh hưởng đến khoảng 1% dân số toàn cầu. Tuy nhiên, hàng triệu người lại đang tự chẩn đoán và đổ lỗi cho gluten dù nó không phải là thủ phạm. Trong nhiều trường hợp, triệu chứng lại dễ nhầm lẫn với một vấn đề sức khỏe tiềm ẩn khác.

Nhạy cảm với gluten không do Celiac

Celiac là một bệnh tự miễn, được chẩn đoán dựa trên xét nghiệm máu tìm kháng thể đặc hiệu và kết quả sinh thiết ruột non.

Tuy nhiên, người nhạy cảm với gluten không do Celiac thường không có tổn thương ở ruột. Bệnh chỉ được chẩn đoán sau khi đã loại trừ bệnh Celiac và dị ứng lúa mì. Bác sĩ có thể yêu cầu bạn thực hiện chế độ ăn loại bỏ gluten trong khoảng 6 tuần và ghi chép chi tiết các triệu chứng.

Hội chứng ruột kích thích (IBS)  

IBS là tình trạng hay bị nhầm lẫn nhất với nhạy cảm gluten. Nguyên nhân là vì lúa mì có chứa hàm lượng fructan rất cao. Carbohydrate này khó tiêu hóa, thường gây lên men nhanh trong ruột già, dẫn đến đầy hơi, chướng bụng, đau bụng và tiêu chảy. Nếu bạn cảm thấy khỏe hơn khi ăn kiêng gluten, có thể là do bạn đã vô tình cắt giảm lượng carbohydrate này.

Cách thử nghiệm: Hãy ăn bánh mì lên men tự nhiên (sourdough), loại bánh ít fructan nhưng vẫn chứa gluten. Nếu cơ thể bạn vẫn ổn, vấn đề có thể không nằm ở gluten.

Không dung nạp lactose và fructose

Lactose là đường trong sữa, còn fructose là đường tự nhiên trong trái cây, mật ong và được bổ sung trong thực phẩm chế biến sẵn. Chúng ta hay ăn kèm lúa mì, bột mì chứa gluten với sữa hoặc đường. Do đó các tình trạng này dễ gây nhầm lẫn.

Chất xơ bổ sung, chất tạo ngọt và cồn

Ngoài ra, còn có rất nhiều thành phần trong thực phẩm có thể gây ra triệu chứng tiêu hóa mà gluten thường bị "đổ oan":

• Inulin, một loại chất xơ hòa tan có công dụng nhuận tràng, phổ biến trong các thực phẩm bổ sung.
• Chất thay thế đường như sorbitol, maltitol trong thực phẩm cho người ăn kiêng.
• Đồ chiên, thực phẩm có hàm lượng chất béo cao.
• Rượu bia uống quá mức cũng có thể gây tiêu chảy. Mặc dù bia làm từ lúa mạch có gluten, nhưng đôi khi chính chất cồn mới là nguyên nhân.

Liệt dạ dày  

Tình trạng này khiến thức ăn lưu lại dạ dày quá lâu, tạo cảm giác "nặng bụng". Tuy nhiên triệu chứng này thường bị đổ lỗi cho các bữa ăn giàu gluten như mì Ý.

Nguyên nhân phổ biến nhất là do đái tháo đường hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc giảm cân (nhóm GLP-1).

Với những thông tin trên, người dân không nên tự ý thực hiện các chế độ ăn kiêng hà khắc mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ. Kiêng gluten nghiêm ngặt khi không cần thiết có thể gây hại, dẫn đến tăng cân, đái tháo đường và thậm chí giảm mật độ xương.

Tốt nhất nên tới các bệnh viện uy tín, trao đổi triệu chứng với bác sĩ để được tư vấn làm các xét nghiệm cần thiết.

 

Đái tháo đường gây liệt dạ dày

Podcast: Gluten trong thực phẩm có thực sự không lành mạnh?

Không mắc bệnh Celiac, có nên ăn gluten-free?

Bác sỹ gợi ý: Cách phân biệt IBS và ung thư buồng trứng giai đoạn sớm