Dỗ trẻ bằng smartphone để lại những hệ lụy lâu dài

Nhiều cha mẹ có thói quen đưa smartphone cho con khi trẻ ăn vạ

Vòng lặp ảnh hưởng đến khả năng tự kiểm soát của trẻ

Cảnh tượng trẻ quấy khóc dữ dội tại nhà hay nơi công cộng luôn là nỗi ám ảnh của các bậc phụ huynh. Để tìm lại sự yên bình tức thì, nhiều người thường dỗ trẻ bằng điện thoại thông minh (smartphone) hoặc máy tính bảng.

Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Giao tiếp (Journal of Communication), cảnh báo thói quen này có những tác động phức tạp với trẻ. Theo đó, nghiên cứu sử dụng dữ liệu theo dõi trẻ từ 2,5-7,5 tuổi, tập trung vào "chức năng điều hành", một bộ kỹ năng cho phép trẻ tự điều chỉnh hành vi của mình.

PGS.Jane Shawcroft, Đại học Bang Ohio (Mỹ), người dẫn đầu nghiên cứu này cho biết, trong những năm đầu đời, hai kỹ năng quan trọng nhất là: Sự linh hoạt nhận thức (giúp trẻ thích nghi với yêu cầu mới và giải quyết vấn đề) và kiểm soát ức chế (giúp trẻ kiềm chế các xung động trước khi hành động). Đây là nền tảng cho sự thành công trong học tập, các mối quan hệ xã hội và sức khỏe hành vi lâu dài của trẻ khi trưởng thành.

Việc cha mẹ liên tục dùng các thiết bị màn hình để dỗ trẻ sẽ tạo nên một vòng lặp. Ví dụ, nếu trẻ nhanh chóng nín khóc, cha mẹ sẽ tăng tần suất đưa điện thoại cho con. Việc sử dụng màn hình sau đó tác động đến các kỹ năng đang phát triển của trẻ, cản trở kỹ năng tự chủ. Chính điều này lại khiến trẻ hay quấy khóc, ăn vạ hơn để được cha mẹ dỗ dành bằng điện thoại.

Bằng chứng này cho thấy mối liên hệ hai chiều giữa cha mẹ và con cái. Trẻ em ảnh hưởng đến cách nuôi dạy của cha mẹ, và ngược lại, cách nuôi dạy ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Mối liên hệ với sức khỏe tâm thần của cha mẹ

Nghiên cứu cũng chỉ ra có khoảng 13% trẻ nằm ngoài vòng lặp thông thường này. Ở nhóm này, thói quen sử dụng thiết bị điện tử dường như chỉ tác động một chiều đến sự phát triển kỹ năng của trẻ, nhưng các kỹ năng của trẻ lại không dự báo được tần suất cha mẹ tìm đến thiết bị điện tử.

Điểm chung của những gia đình này là các bậc phụ huynh thường có mức độ trầm cảm cao hơn. Theo bà Shawcroft, công nghệ giống như một "đòn bẩy" mà cha mẹ tìm đến khi họ không còn đủ nguồn lực tâm lý để đối phó với tình trạng của chính mình. Khi đó, hỗ trợ sức khỏe tâm thần cho cha mẹ chính là cách giúp họ nuôi dạy trẻ tốt hơn trong thời đại số.

Thay vì chỉ trích phụ huynh, nghiên cứu kêu gọi sự chung tay giúp đỡ từ cộng đồng để việc nuôi dạy con cái trở nên bớt đơn độc hơn. Muốn trẻ phát triển lành mạnh, cần có các lựa chọn an toàn để trẻ giải phóng năng lượng như các không gian vui chơi ngoài trời an toàn.

Khả năng tự điều chỉnh cảm xúc của cha mẹ là hình mẫu quan trọng nhất cho trẻ. Khi cha mẹ bình tĩnh, trẻ sẽ học được cách quản lý cảm xúc tương tự.

 

Theo Raising Children Network, mạng lưới hỗ trợ nuôi dạy con cái uy tín tại Australia, cha mẹ có thể giúp trẻ học cách tự điều hòa tâm trạng thông qua quy trình 5 bước:

1. Nhận diện cảm xúc: Hãy dừng lại và chú ý đến hành vi, ngôn ngữ cơ thể và lời nói của trẻ để hiểu điều trẻ đang muốn truyền đạt.

2. Đặt tên và kết nối cảm xúc: Gọi tên cảm xúc trẻ đang trải qua và kết nối nó với sự việc vừa xảy ra (ví dụ: "Mẹ thấy con đang cảm thấy giận dữ vì phải tắt TV"). Điều này giúp trẻ hiểu được cảm giác của mình và thấy được sự đồng cảm từ cha mẹ.

3. Tạm dừng và giữ im lặng: Hãy im lặng trong vài giây (có thể đếm nhẩm đến 5) để trẻ có thời gian tiếp nhận những gì bạn vừa nói.

4. Hỗ trợ trẻ khi đang xúc động: Nếu trẻ vẫn còn kích động, hãy giữ bình tĩnh và ở gần trẻ để cho thấy cha mẹ có thể kiểm soát được tình hình. Quay lại bước 1 để giúp con nhận diện cảm xúc. Hãy kiên nhẫn chờ đợi cơn xúc động đi qua thay vì ép trẻ phải nói ngay lập tức.

5. Giải quyết vấn đề: Chỉ khi trẻ đã hoàn toàn bình tĩnh, cha mẹ mới nên thảo luận về hành vi hoặc tìm cách giải quyết nguyên nhân gốc rễ.

 

Kỹ năng đối phó với cảm xúc tiêu cực hiệu quả

Cảnh báo nhiều trẻ không ăn đủ rau và trái cây theo khuyến nghị

Thoái hóa khớp sớm do thói quen dùng smartphone

Trẻ em ở từng độ tuổi nên sử dụng smartphone như thế nào?