Khi Tây y cổ vũ Đông y

Kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền là xu thế chung không chỉ ở Việt Nam, Châu Á mà cả thế giới (Ảnh: Lê Dương)

Chia sẻ trên trang facebook cá nhân, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu cho biết, ông muốn chia sẻ những suy nghĩ cá nhân về Đông y dưới con mắt của bác sĩ Tây y nhân hai việc: Thứ nhất là phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm về y học cổ truyền, thứ hai là việc Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cơ sở Vĩnh Hưng triển khai Khám chữa bệnh Y học cổ truyền (YHCT).

Mở đầu bài viết, BS. Lân Hiếu chia sẻ về một trường hợp mà ông chứng kiến cũng như về những điều bản thân học được.

BS. Lân Hiếu viết:

“Để bắt đầu, xin kể lại câu chuyện gần 40 năm trước khi cô em gái yêu quý Nguyễn Kim Nữ Thảo chưa vào lớp 1. Em bị nôn không rõ nguyên nhân, mẹ tôi - một bác sĩ Nhi khoa, cũng không làm cách nào dừng được. Thật may mắn, gia đình tôi liên hệ mời được Giáo sư Nguyễn Tài Thu đến tận nhà châm cứu cho em. Được tận mắt chứng kiến sự kỳ diệu của những mũi kim nhỏ xíu, tôi đã có một sự yêu quý và kính trọng với y học cổ truyền từ những ngày đó.

Lớn lên vào Y Hà Nội, được học qua y học cổ truyền ở năm thứ 4, thứ 5 nhưng đến tận giờ này tôi vẫn thuộc làu làu tên nhiều huyệt đạo. Trong thực tế điều này rất hữu dụng, nhiều triệu chứng như đau đầu, choáng ngất, nấc cụt... đều được tôi xử lý đơn giản, mấy phút bằng cách day vào huyệt đạo. Bệnh nhân tăng huyết áp giai đoạn nhẹ tôi vẫn khuyên dùng những loại lợi tiểu như râu ngô, bông mã đề, chè hoa hòe...”

BS. Lân Hiếu cũng chia sẻ rằng: “Quan điểm của tôi là y học cổ truyền (YHCT) chắc chắn rất hiệu quả trong nhiều trường hợp, đặc biệt với các triệu chứng cơ năng, tại chỗ và nâng cao sức khoẻ. Vậy nhưng tại sao YHCT của chúng ta chưa phát triển, hay thực tế còn thụt lùi so với chính mình những năm về trước?”

Lý giải cho câu hỏi này, BS. Lân Hiếu cho rằng:

“Thứ nhất, do thiếu sự đầu tư đồng bộ cho công nghiệp dược liệu, nền tảng nghiên cứu khoa học chưa tương xứng. Phần lớn dược liệu có nguồn gốc từ tự nhiên bị khai thác quá mức hoặc phải nhập khẩu từ nước ngoài. Việc quy hoạch vùng trồng và kiểm soát chất lượng (dược liệu giả, kém chất lượng) còn nhiều bất cập, gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị và niềm tin của người dân.

Thứ hai, hệ thống đào tạo y khoa thường xem trọng Tây y. Kiến thức YHCT đôi khi bị nhìn nhận và đánh giá dưới lăng kính của Tây y, dẫn đến tình trạng thiếu các công trình nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn để chứng thực hiệu quả tuyệt đối của bài thuốc cổ truyền. Hiện nay không thể tìm thấy những tên tuổi "lẫy lừng" như GS. Tài Thu, GS. Hoàng Bảo Châu..., đa phần hiện nay là những "ngôi sao mới nổi" trên YouTube hay mạng xã hội với bài thuốc bí truyền nhưng chỉ tồn tại một thời gian ngắn rồi lặn không sủi tăm.

Thứ ba, chính sách phát triển và thương mại hóa. Dù có nền y học dân gian phong phú (thuốc Nam), chính sách quản lý và đầu tư nguồn lực cho YHCT từng giai đoạn chưa đạt được như kỳ vọng, chưa hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu, chế biến đến thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế. Lấy ví dụ, châm cứu là một "đặc sản" của chúng ta nhưng việc đầu tư như một thương hiệu quốc gia vẫn chỉ nằm trên bàn giấy.

Cuối cùng, những người làm hoặc liên quan đến Y học cổ truyền vẫn chưa tìm được một mái nhà chung để cùng nhau phát triển. Trăm hoa đua nở, muôn hình vạn trạng khiến chỗ này tiến lên một chút thì chỗ khác lại kéo tụt xuống. Nhiều bệnh viện YHCT lại đành phải sống bằng khám chữa bệnh Tây Y, cũng mổ xẻ, phát thuốc, xét nghiệm.... Nhiều khoa Đông Y bị mất tên, ghép với Phục hồi chức năng hay Nội tổng hợp.”

BS.Lân Hiếu cũng cho rằng, để phát huy y học cổ truyền, vai trò quản lý nhà nước vô cùng quan trọng trong giai đoạn này. “Chúng ta đều biết những vướng mắc ấy nhưng càng gỡ càng rối. Cơ hội phát triển là rất lớn, đơn cử như sâm Ngọc Linh giờ được trồng khắp nơi để... sản xuất rượu. Hiệu quả kinh tế rất cao vì chỉ cần nhìn sức tiêu thụ của thị trường. Vậy nhưng hàm lượng pha thế nào là đủ, củ sâm bao nhiêu năm nên thu hoạch hay đơn giản uống bao nhiêu mỗi ngày là có tác dụng tốt thì chẳng có nghiên cứu nào nghiêm túc. Dự rằng cũng như những "mốt" trước đây, rượu mật gấu, cao hổ hay sừng tê giác..., phong trào rượu Sâm Ngọc Linh sẽ lại sớm thoái trào. Những nông trường bạt ngàn sâm sẽ lại bị nhổ đi trồng một loại thần dược mới.”

Ông nhận định: “Đông - Tây Y kết hợp là hướng đi hoàn toàn chính xác tại Việt Nam. Người dân chỉ có niềm tin khi mọi thứ tường minh. Đừng để những thầy lang chẳng qua trường lớp nào vẫn có chỗ để tung hoành và những viên thuốc cải tử hoàn sinh hay cải lão hoàn đồng vẫn được tìm mua hay cho tặng.”

 

Phát huy di sản y học cổ truyền thành nguồn lực phát triển

Phát triển Y học cổ truyền theo tinh thần Nghị quyết 72

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu: Đâu là giải pháp cho 5 vấn đề “không mới” của ngành y tế Việt Nam?

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu: Không phải ai cũng cần chụp CT Scanner