Dùng nấm hầu thủ có thực sự bổ não, tăng miễn dịch?

Nấm hầu thủ tự nhiên chứa nhiều dưỡng chất quý nhưng có giá thành khá đắt đỏ trên thị trường

Nấm hầu thủ được coi là dược liệu quý, tuy không quá đắt đỏ như nấm linh chi, nhưng ở mức giá khá cao so với các loại nấm ăn thông thường. Người tiêu dùng săn đón nấm hầu thủ không chỉ vì hương vị, mà còn tin rằng loại nấm này có nhiều dược tính, tốt cho não bộ và hệ miễn dịch. Vì thế, giá nấm hầu thủ tự nhiên có thể lên tới 4-5 triệu đồng/kg.

Tuy vậy, theo chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng Clemmie Rose, thành viên Hiệp hội Dinh dưỡng Trị liệu Anh, để hiểu đúng về tác dụng của nấm hầu thủ, người tiêu dùng cần phân biệt rõ ba cấp độ nghiên cứu:

- Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng trên người (RCT): Đây là tiêu chuẩn vàng, sử dụng người thật, có nhóm đối chứng để đo lường kết quả thực tế.

- Nghiên cứu trên động vật: Giúp tìm hiểu cơ chế hoạt động, nhưng sinh lý học của loài gặm nhấm không hoàn toàn tương thích với con người.

- Nghiên cứu tế bào (in-vitro): Nằm ở bậc thấp nhất trong thang đo mức độ liên quan đến lâm sàng.

Nghiên cứu của Quỹ Phát hiện Thuốc Alzheimer đã đánh giá 7 thử nghiệm RCT trên người và kết luận tác dụng cải thiện chức năng nhận thức của nấm hầu thủ không đồng nhất, ở mức độ nhỏ và thời gian ngắn.

Hiệu quả đối với não bộ

Các thử nghiệm lâm sàng uy tín cho thấy hiệu quả của nấm hầu thủ có sự phân cực lớn giữa người già bị sa sút trí tuệ và người trẻ khỏe mạnh.

Người lớn tuổi sa sút trí tuệ nhẹ hoặc mắc Alzheimer sớm là nhóm đối tượng có sự cải thiện rõ rệt nhất khi sử dụng nấm hầu thủ.

Nghiên cứu tại Nhật Bản (2009) thử nghiệm trên 30 người (50-80 tuổi) bị suy giảm nhận thức nhẹ cho thấy điểm số nhận thức tăng lên rõ rệt sau 8, 12 và 16 tuần sử dụng nấm hầu thủ hàng ngày (liều 3gr/ngày). Tuy nhiên, 4 tuần sau khi ngừng uống, điểm số này lại giảm xuống mức ban đầu, cho thấy nấm chỉ hỗ trợ tạm thời trong quá trình sử dụng chứ không làm thay đổi cấu trúc não vĩnh viễn.

Thử nghiệm lâm sàng năm 2020 thực hiện trên 41 bệnh nhân Alzheimer mức độ nhẹ trong 49 tuần với chiết xuất sợi nấm giàu erinacine-A. Kết quả ghi nhận sự cải thiện đáng kể trên các bài kiểm tra nhận thức tiêu chuẩn và khả năng sinh hoạt hàng ngày. Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh đây chỉ là thử nghiệm thí điểm và cần các nghiên cứu lớn hơn trước khi coi đây là kết luận cuối cùng.

Ngược lại với những lời quảng cáo là “thảo dược bổ não vạn năng”, thử nghiệm lâm sàng chặt chẽ nhất trên người trẻ, khỏe mạnh lại cho thấy nấm hầu thủ không mang lại lợi ích lâu dài như kỳ vọng.

Nhiều nhãn hàng quảng cáo nấm hầu thủ giúp thúc đẩy yếu tố tăng trưởng thần kinh (NGF) trong não người. NGF là chuỗi protein tự nhiên có nhiệm vụ nuôi dưỡng, phát triển và bảo vệ các tế bào thần kinh. Thực tế, nghiên cứu gốc chỉ thực hiện trên dòng tế bào u tế bào hình sao của người và tế bào chuột, chưa thể đo đếm được NGF.

Hiệu quả với hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch

Các bằng chứng về lợi ích của nấm hầu thủ với đường ruột và tăng cường miễn dịch hầu như chỉ dựa trên nghiên cứu phòng thí nghiệm và động vật.

- Về đường ruột: Thử nghiệm duy nhất trên người chỉ kéo dài 7 ngày, quy mô vỏn vẹn 13 người và không có nhóm đối chứng hay dùng giả dược. Dù ghi nhận sự gia tăng đa dạng vi khuẩn có lợi, đây chỉ là tín hiệu ban đầu chứ không phải bằng chứng bền vững.

- Về miễn dịch: Dữ liệu chống viêm hoàn toàn dựa trên mô hình chuột bị viêm đại tràng, chưa từng có thử nghiệm lâm sàng tương đương nào trên người.

Sự khác biệt từ các sản phẩm trên thị trường quyết định hiệu quả

Hiệu quả của nấm hầu thủ phụ thuộc lớn vào bộ phận nấm được sử dụng và phương pháp bào chế. Ví dụ, bột nấm thô, chiết xuất trong nước nóng và cồn thuốc chiết xuất kép (dual-extraction tincture) hoàn toàn khác nhau về nồng độ hoạt chất. Các sản phẩm cà phê trộn nấm thường có liều lượng hoạt chất thấp hơn nhiều so với mức được sử dụng trong các thử nghiệm lâm sàng.

Nếu bạn muốn dùng thử nấm hầu thủ, hãy nhớ rằng đây là thực phẩm bổ sung tác dụng chậm. Đồng thời, thực phẩm này không thể thay thế cho một chế độ ăn uống đa dạng và cân bằng.

Người tiêu dùng không nên mua những sản phẩm nấm hầu thủ được quảng cáo với công dụng “chữa bệnh", "ngăn ngừa di căn”…

 

Phát hiện chất cấm trong sản phẩm Man Plus Gold và Đông trùng hạ thảo

Trà nấm chaga rất quý, pha thế nào để không bị mất chất?

Những điều cần biết khi xông giải cảm bằng thảo dược

Một số thảo dược có thể hỗ trợ cho người bệnh đái tháo đường