Vượt qua nỗi sợ chụp chiếu khi đi viện

Lo âu là trạng thái tâm lý phổ biến xảy ra trước và sau khi thực hiện các xét nghiệm y khoa

Y học ngày nay đã đạt được những bước tiến lớn trong việc tầm soát, phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nhiều bệnh lý nguy hiểm như tim mạch hay ung thư. Phát hiện bệnh trước khi xuất hiện triệu chứng lâm sàng đã thay đổi hoàn toàn cục diện điều trị.

Tuy nhiên, để có được những chẩn đoán chính xác đó, người bệnh phải trải qua các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh (như chụp cắt lớp vi tính CT, chụp cộng hưởng từ MRI, siêu âm) hoặc các xét nghiệm khác (như sinh thiết, xét nghiệm máu). Đây là một quá trình mang lại gánh nặng tâm lý không hề nhỏ.

Hội chứng này được các bác sĩ và bệnh nhân gọi chung là "Scanxiety" (kết hợp của Scan và Anxiety). Đây là trạng thái căng thẳng, lo sợ cấp tính xảy ra trước, trong hoặc sau khi thực hiện các chẩn đoán, hay gọi "dân dã" là chụp chiếu.

Nghịch lý sợ hãi nhưng muốn có kết quả nhanh

Bác sĩ John P. Maurice, Giám đốc Y khoa tại Trung tâm Phòng ngừa và Điều trị Ung thư Providence St. Joseph (Mỹ), cho biết giai đoạn chờ đợi chẩn đoán thường là một trong những giai đoạn khó khăn nhất đối với người bệnh. Thậm chí, khoảng thời gian này còn gây áp lực tâm lý lớn hơn cả khi nhận kết quả chính thức, khi người bệnh tự tưởng tượng ra nhiều kịch bản xấu.

Nỗi sợ hãi này có thể trở thành rào cản lớn, khiến nhiều bệnh nhân trì hoãn việc chăm sóc y tế tiếp theo hoặc né tránh các lịch hẹn với bác sĩ. Liên tục trì hoãn không chỉ làm chậm trễ quá trình điều trị mà còn khiến cơ thể rơi vào vòng lặp căng thẳng.

Cảm giác bất định kích hoạt phản ứng stress của cơ thể lặp đi lặp lại trong nhiều ngày hoặc nhiều tuần, gây rối loạn giấc ngủ, giảm tập trung, ảnh hưởng đến ăn uống và các mối quan hệ xung quanh.

Sự lo âu này càng leo thang khi thời gian chờ đợi kéo dài, kết hợp với việc người bệnh không hiểu rõ về quy trình hoặc không cảm thấy an tâm khi thảo luận với nhân viên y tế.

Vì sao chúng ta sợ hãi khi chụp chiếu?

Hầu hết người bệnh cảm thấy lo âu vì họ phải bước vào một môi trường y tế xa lạ. Phía sau phòng xét nghiệm kia có thể là những thông tin thay đổi cả cuộc đời. Tại đó, các nhân viên y tế thường sử dụng những thuật ngữ chuyên ngành khó hiểu, điều này có thể gây hoang mang cho những người không có chuyên môn y khoa.

Bên cạnh đó, khi cơ thể không khỏe, con người trở nên nhạy cảm và dễ tổn thương hơn. 

Chiến lược giúp vượt qua nỗi sợ chụp chiếu và chờ đợi kết quả

Để kiểm soát sự lo âu này và đảm bảo quá trình chăm sóc sức khỏe không bị gián đoạn, các chuyên gia y tế khuyến nghị các giải pháp sau:

1. Thông báo trước với nhân viên y tế về nỗi sợ: Nếu bạn là người dễ bị lo âu khi chụp chiếu, hãy chủ động chia sẻ điều này với bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phòng máy. Nhân viên y tế sẽ dành thêm thời gian giải thích rõ ràng về quy trình, giúp người bệnh cảm thấy an tâm hơn.

2. Hỏi trực tiếp bác sĩ thay vì tự tra cứu trên mạng: Người bệnh nên thảo luận thẳng thắn với bác sĩ để được giải thích rõ ràng thay vì im lặng vì sợ làm phiền. Nên chuẩn bị sẵn một danh sách câu hỏi để được giải đáp cụ thể.

3. Hạn chế thói quen tìm kiếm thông tin vô căn cứ: Tự ý tìm kiếm các triệu chứng trên Internet hoặc các công cụ trí tuệ nhân tạo thường chỉ dẫn đến những kịch bản tồi tệ nhất, làm trầm trọng thêm sự lo âu. Thay vào đó, hãy chỉ tham khảo thông tin từ các nguồn uy tín nếu thực sự cần thiết. Đồng thời, tránh việc truy cập liên tục vào cổng thông tin bệnh nhân để chờ kết quả khi chưa có sự giải thích chuyên môn từ bác sĩ.

4. Duy trì nhịp sinh hoạt thường nhật: Thay vì nằm im một chỗ và lo lắng, người bệnh nên duy trì các thói quen lành mạnh hàng ngày như nấu ăn, tập thể dục, dành thời gian cho người thân và làm những việc mình yêu thích. Những hoạt động này giúp xoa dịu căng thẳng và đánh lạc hướng tâm trí khỏi những suy nghĩ tiêu cực.

5. Tìm kiếm sự đồng hành từ người thân: Nếu có thể, hãy nhờ một người thân đi cùng đến các buổi hẹn với bác sĩ. Sự hiện diện của họ không chỉ là điểm tựa tinh thần mà còn giúp bạn lắng nghe, ghi nhận thông tin và đặt thêm những câu hỏi cần thiết cho bác sĩ.

6. Thay đổi góc nhìn về kết quả: Thay vì xem kết quả bệnh là bản án, hãy coi đó là cơ hội để bạn và gia đình cùng các bác sĩ xây dựng một kế hoạch điều trị và chăm sóc chủ động.

7. Hiểu rằng kết quả chính xác cần có thời gian: Quy trình xử lý và đánh giá hình ảnh y khoa đòi hỏi sự cẩn trọng nghiêm ngặt. Bệnh nhân xứng đáng nhận được một chẩn đoán chính xác nhất, và điều đó cần có thời gian tương xứng.

Sợ hãi và lo âu là những phản ứng hoàn toàn bình thường của con người trước áp lực về sức khỏe. Nếu sự lo âu vượt quá tầm kiểm soát, gây ra các cơn hoảng loạn, mất ngủ kéo dài, suy sụp tinh thần hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến công việc và các mối quan hệ, bạn nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ các nhà tâm lý hoặc chuyên viên tham vấn.

 

Infographic: 4 điều nên chuẩn bị trước khi đi khám bệnh

Đưa người cao tuổi đi khám bệnh: Những điều cần lưu ý

Bệnh viện Bạch Mai xây Khoa khám bệnh mới đáp ứng 7.000 lượt khám/ngày

Infographic: Cách tận dụng tối đa buổi khám bệnh