Gánh nhiều trách nhiệm, phụ nữ cần làm gì để tránh kiệt sức?

TS.BS Bùi Phạm Minh Mẫn, chuyên gia tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3

Ở nhiều giai đoạn của cuộc đời, phụ nữ thường phải gánh vác nhiều trách nhiệm cùng lúc. Bên cạnh công việc chuyên môn tại cơ quan, họ vẫn là người đảm nhận phần lớn công việc liên quan đến sinh hoạt gia đình.

Trong môi trường làm việc, phụ nữ phải đáp ứng yêu cầu về năng suất, tiến độ cũng như năng lực chuyên môn. Áp lực nghề nghiệp khiến không ít người duy trì cường độ làm việc cao trong thời gian dài.

Sau giờ làm, nhiều người tiếp tục với các công việc gia đình như chăm sóc con cái, chuẩn bị bữa ăn, quán xuyến sinh hoạt hay quản lý chi tiêu trong nhà.

Ngoài ra, không ít phụ nữ còn hỗ trợ chăm sóc cha mẹ lớn tuổi hoặc người thân mắc bệnh mạn tính. Việc chăm sóc kéo dài không chỉ tốn nhiều thời gian mà còn tạo áp lực tâm lý đáng kể.

Theo TS.BS Bùi Phạm Minh Mẫn, chuyên gia tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3, khi nhiều trách nhiệm chồng chất, quỹ thời gian dành cho nghỉ ngơi thường bị thu hẹp.

Trong khi đó, nhiều người duy trì thói quen sinh hoạt không lành mạnh như ngủ muộn, ăn uống thất thường, ít vận động và hiếm khi dành thời gian cho bản thân. Việc cố gắng hoàn thành mọi công việc trong thời gian dài khiến các dấu hiệu quá tải dễ bị bỏ qua.

Kiệt sức do căng thẳng kéo dài

Theo TS.BS Minh Mẫn, kiệt sức do căng thẳng kéo dài là trạng thái suy kiệt cả về thể chất lẫn tinh thần. Tình trạng này xảy ra khi áp lực tích tụ trong thời gian dài nhưng cơ thể không có đủ thời gian để phục hồi.

Rối loạn giấc ngủ là biểu hiện phổ biến. Người bệnh có thể khó đi vào giấc ngủ, ngủ không sâu hoặc thường xuyên thức giấc giữa đêm. Tình trạng thiếu ngủ kéo dài khiến cơ thể mệt mỏi vào ban ngày và làm suy giảm hệ miễn dịch.

Căng thẳng kéo dài cũng có thể gây đau đầu, cảm giác nặng đầu hoặc căng cứng vùng cổ - vai - gáy. Đây là hệ quả của tình trạng co cơ kéo dài và rối loạn hoạt động của hệ thần kinh.

Bên cạnh đó, nhiều người nhận thấy khả năng tập trung giảm rõ rệt, dễ quên và khó duy trì sự chú ý khi làm việc. Nguyên nhân là căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến hoạt động của vùng vỏ não trước trán - khu vực liên quan đến điều hành nhận thức và kiểm soát cảm xúc.

Hệ tiêu hóa cũng có thể bị tác động. Một số người gặp tình trạng đầy bụng, chán ăn, tiêu chảy hoặc táo bón xen kẽ. Theo TS.BS Minh Mẫn, những biểu hiện này liên quan đến rối loạn trục não - ruột, cơ chế kết nối giữa hệ thần kinh và hệ tiêu hóa khi cơ thể chịu áp lực kéo dài.

Ngoài ra, người bị kiệt sức cũng dễ trở nên cáu gắt, lo âu hoặc giảm hứng thú với công việc và các hoạt động thường ngày.

Khi nào cần thăm khám?

Theo TS.BS Minh Mẫn, việc thăm khám nên được cân nhắc khi các triệu chứng kéo dài và không cải thiện dù đã điều chỉnh lối sống.

Một số dấu hiệu cần lưu ý gồm mất ngủ kéo dài trên 2 tuần, đau đầu hoặc rối loạn tiêu hóa tái diễn nhiều lần, suy giảm khả năng tập trung ảnh hưởng đến công việc, hoặc xuất hiện cảm giác lo âu, buồn chán kéo dài.

Thăm khám chuyên khoa giúp loại trừ các bệnh lý có biểu hiện tương tự như rối loạn nội tiết, thiếu máu, bệnh tuyến giáp hoặc rối loạn chuyển hóa. Những tình trạng này cũng có thể gây mệt mỏi kéo dài hoặc rối loạn giấc ngủ.

Bên cạnh đó, đánh giá tâm lý lâm sàng giúp phân biệt căng thẳng trong công việc với các rối loạn lo âu hoặc trầm cảm cần điều trị chuyên sâu. Việc can thiệp sớm có thể hạn chế nguy cơ tiến triển thành suy nhược mạn tính hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài.

Điều chỉnh lối sống để hạn chế nguy cơ kiệt sức

TS.BS Minh Mẫn cho rằng thay đổi thói quen sinh hoạt là yếu tố nền tảng trong việc phòng ngừa và cải thiện tình trạng kiệt sức.

Duy trì nhịp sinh học ổn định đóng vai trò quan trọng. Ngủ trước 23 giờ, ăn uống đúng giờ và duy trì vận động thể chất đều đặn (ít nhất 150 phút mỗi tuần) giúp cơ thể phục hồi năng lượng và ổn định hoạt động của hệ thần kinh.

Bên cạnh đó, phụ nữ cũng cần chia sẻ trách nhiệm trong gia đình và thiết lập ranh giới hợp lý giữa công việc với thời gian nghỉ ngơi. Giảm áp lực phải hoàn thành mọi việc một cách hoàn hảo cũng có thể giúp hạn chế tình trạng căng thẳng kéo dài.

Trong một số trường hợp, người gặp tình trạng kiệt sức có thể tìm đến tư vấn tâm lý hoặc các chương trình hỗ trợ quản lý căng thẳng. Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định điều trị ngắn hạn nhằm cải thiện giấc ngủ hoặc kiểm soát các triệu chứng lo âu.

TS.BS Minh Mẫn nhấn mạnh kiệt sức không phải là biểu hiện của sự yếu kém cá nhân. Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước tình trạng căng thẳng kéo dài và hoàn toàn có thể cải thiện nếu được nhận diện và can thiệp kịp thời.

Nhận diện sớm để bảo vệ sức khỏe lâu dài

Phần lớn các trường hợp kiệt sức là kết quả của nhiều tháng, thậm chí nhiều năm tích lũy áp lực. Khi cơ thể xuất hiện những tín hiệu cảnh báo như mất ngủ, mệt mỏi kéo dài hoặc giảm khả năng tập trung, việc tiếp tục duy trì nhịp làm việc căng thẳng có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Theo TS.BS Minh Mẫn, điều chỉnh nhịp sống và giảm bớt các yếu tố gây căng thẳng ngay từ giai đoạn sớm sẽ giúp cơ thể phục hồi tốt hơn.

Việc nhận diện sớm và can thiệp kịp thời không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần mà còn giúp phụ nữ duy trì công việc và cuộc sống gia đình một cách ổn định, bền vững.

 

Rối loạn lo âu gặp ở phụ nữ ngày càng phổ biến

Lý do phụ nữ mãn kinh cần kiểm soát đường huyết

Tại sao nhiều phụ nữ bất ngờ phát hiện mắc ADHD khi con vào mẫu giáo?

Bí quyết ăn uống giúp phụ nữ tránh mãn kinh sớm