Hướng dẫn mới: Theo dõi chỉ số cholesterol từ khi còn trẻ

Hướng dẫn mới khuyến nghị nên kiểm tra chỉ số cholesterol ở độ tuổi từ 18 - 20 và lặp lại sàng lọc ít nhất 5 năm một lần (ảnh NYTimes)

Theo khuyến nghị mới, các chuyên gia tim mạch khuyên rằng, những người có nguy cơ mắc bệnh tim nên bắt đầu cố gắng giảm/giữ chỉ số cholesterol ở mức thấp từ sớm - khoảng 30 tuổi, và duy trì đến tuổi già. Họ cũng nên giảm mức cholesterol xuống thấp hơn so với khuyến nghị trước đây của nhiều bác sĩ.

Nhóm nghiên cứu khuyến nghị nên bắt đầu xét nghiệm nồng độ cholesterol LDL từ khoảng 10 tuổi. Việc này có thể giúp xác định tình trạng di truyền dẫn đến nồng độ cholesterol cực cao (tỷ lệ thường gặp là 1/250). Những người này cần được kê đơn thuốc hạ cholesterol ngay lập tức.

 

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo nên bắt đầu xét nghiệm nồng độ cholesterol LDL - loại cholesterol “xấu”, từ thời thơ ấu, khoảng 10 tuổi.

Các chuyên gia cho rằng cũng nên kiểm tra chỉ số cholesterol ở độ tuổi từ 18 - 20 và lặp lại sàng lọc ít nhất 5 năm một lần. Nên thực hiện thường xuyên hơn đối với những người có mức LDL cao hoặc các yếu tố nguy cơ khác như đái tháo đường. 

Mục tiêu điều trị cho những người từ 30 tuổi trở lên phụ thuộc vào nguy cơ. Theo hướng dẫn, mọi người nên cố gắng duy trì mức LDL dưới 100. Những người có ít nhất 10% nguy cơ bị đau tim hoặc đột quỵ trong 10 năm tới nên giảm mức LDL xuống dưới 70. Những người đã từng bị đau tim hoặc đột quỵ, hoặc mắc bệnh động mạch ngoại biên, nên giảm mức LDL xuống dưới 55.

Các chuyên gia cho biết, nồng độ cholesterol LDL cao là một trong những nguyên nhân chính làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Và càng sống lâu với nồng độ LDL cao, người ta càng có nguy cơ mắc bệnh tim cao hơn.

Tham gia khuyến nghị này có Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, trường Cao đẳng Tim mạch Hoa Kỳ và chín tổ chức chuyên nghiệp khác. Mục tiêu là giảm thiểu thiệt hại do bệnh tim mạch, vốn là nguyên nhân gây ra khoảng một phần ba số ca tử vong ở Hoa Kỳ và trên thế giới.

"Hơn 80% các bệnh tim mạch có thể phòng ngừa được. Nếu tuân thủ đúng các hướng dẫn này, tỷ lệ mắc bệnh tim sẽ giảm đáng kể. Chúng tôi tin rằng chúng ta có thể giảm tỷ lệ đau tim và đột quỵ xuống một nửa.” - Tiến sĩ Roger Blumenthal, Chủ tịch Ủy ban soạn thảo hướng dẫn và là bác sĩ tim mạch tại Trường Y Johns Hopkins (Mỹ), cho biết.

Các bác sĩ tim mạch cho rằng, nếu hướng dẫn mới này được tuân thủ rộng rãi, đặc biệt là bởi những người trẻ tuổi - những người có thể duy trì mức LDL thấp hơn suốt đời, thì sẽ có tác động rất lớn tới chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

“Thông điệp quan trọng từ những hướng dẫn này là LDL thấp hơn đồng nghĩa với nguy cơ thấp hơn, và giờ đây chúng ta đã có các công cụ để giúp mọi người đạt được mức LDL mà trước đây chúng ta không thể đạt được”, Tiến sĩ Harlan Krumholz, một bác sĩ tim mạch tại Đại học Yale (Mỹ) cho biết.

Tiến sĩ Christopher Cannon - bác sĩ tim mạch tại Bệnh viện Brigham and Woman's, cho biết hướng dẫn mới này dựa trên bằng chứng y học và là “một bước tiến tuyệt vời” cho bệnh nhân. Ông là cố vấn cho các công ty sản xuất thuốc điều trị bệnh tim.

Hướng dẫn trước đó được công bố vào năm 2018 vốn không đưa ra các khuyến nghị cụ thể về mức LDL cho những người có mức độ rủi ro khác nhau về đau tim hoặc đột quỵ. Và hướng dẫn đó tính toán rủi ro dựa trên khả năng bị đau tim hoặc đột quỵ chỉ trong 10 năm tới.

 

4 nhóm thực phẩm khiến cholesterol máu tăng vọt

5 loại hạt hỗ trợ cân bằng huyết áp, cholesterol

Các bác sĩ tim mạch cho biết, việc tính toán nguy cơ trong 30 năm tới rất quan trọng, bởi vì người ở độ tuổi 30 hoặc 40 thường không có nguy cơ cao trong 10 năm nhưng lại có nguy cơ cao trong 30 năm. Và cách để ngăn ngừa các cơn đau tim và đột quỵ là giảm tiếp xúc kéo dài với mức LDL nguy hiểm, họ nói thêm.

Cách tiếp cận đầu tiên để giảm mức LDL là thay đổi lối sống: chế độ ăn uống và tập thể dục. Mặc dù hầu hết mọi người không thể tạo ra sự khác biệt đáng kể về mức LDL của họ bằng cách tiếp cận này, nhưng theo Tiến sĩ Blumenthal, đối với một số người, đó lại là tất cả những gì họ cần.

Tuy nhiên, ngày càng có nhiều loại thuốc có thể làm giảm mức LDL. Thuốc statin – loại thuốc giảm LDL giá rẻ, không cần kê đơn – có hiệu quả với hầu hết mọi người, nhưng cũng có những loại thuốc khác có thể dùng kết hợp với statin. Những loại thuốc này có thể được sử dụng bởi những người không dung nạp hoặc không muốn dùng statin, cũng như những người cần giảm mức LDL xuống thấp hơn mức có thể đạt được chỉ bằng statin. Tuy nhiên, việc quyết định ai cần giảm mức LDL, làm thế nào để giảm chúng và giảm bao nhiêu có thể cần nhiều hơn chỉ một xét nghiệm mức cholesterol LDL.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, trong hướng dẫn mới, không chỉ tập trung vào cholesterol LDL như trước nữa.

Hướng dẫn mới này cũng khuyến nghị mỗi người nên được xét nghiệm một lần về một loại protein gọi là Lp(a) - loại protein này có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim một cách độc lập. Tiến sĩ Leslie Cho - bác sĩ tim mạch tại Cleveland Clinic, người đã giúp soạn thảo hướng dẫn mới và tư vấn cho các nhà sản xuất thuốc tim mạch, cho biết hiện nay hầu như không ai được xét nghiệm Lp(a).

Guideline khuyến nghị đo Lp(a) ít nhất một lần trong đời trưởng thành. Họ nhấn mạnh rằng thay đổi lối sống hầu như ít ảnh hưởng đến Lp(a) nên không cần đo lặp lại. AHA còn nêu mốc nguy cơ: Lp(a) ≥125 nmol/L hoặc ≥50 mg/dL liên quan với tăng khoảng 1,4 lần nguy cơ dài hạn nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ; ≥250 nmol/L liên quan với nguy cơ tăng ít nhất gấp đôi.

 

Việc đo Lp(a) đặc biệt hữu ích ở các ca bệnh có tiền sử gia đình tim mạch sớm, biến cố tim mạch sớm nhưng LDL không quá cao, và “nguy cơ không giải thích hết” bằng các yếu tố truyền thống.

Thêm vào đó, guideline 2026 cho rằng nguy cơ tim mạch không chỉ nằm ở một con số lipid tại thời điểm hiện tại, mà nằm ở tổng thời gian phơi nhiễm với lipoprotein xơ vữa. Do đó, guideline đưa ra mục tiêu LDL-C và non–HDL-C thay vì chỉ nhấn vào một chỉ số như trước. Guideline 2026 cũng bao quát cả tăng triglyceride chứ không chỉ cholesterol. Họ nhấn mạnh rằng ở bệnh nhân tăng triglyceride kéo dài, thì cần có phương pháp đánh giá tổng thể khác.