Quy định về quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh

Nhân viên y tế đang điều trị cho người bệnh tại bệnh viện - Ảnh minh họa.

Theo đó, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 257/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định biện pháp tổ chức quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh trong thời gian điều trị tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

Theo Bộ Y tế, bắt buộc chữa bệnh là biện pháp tư pháp đặc thù, áp dụng với người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc điều khiển hành vi.

Thực tiễn cho thấy nhiều khó khăn phát sinh trong quá trình tiếp nhận, quản lý, điều trị và đảm bảo an ninh trật tự, cũng như phối hợp giữa các cơ sở y tế với cơ quan tố tụng, thi hành án và chính quyền địa phương.

Bên cạnh đó, điều kiện cơ sở vật chất, nhân lực ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu; việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý còn hạn chế.

Nghị định mới ban hành quy định các biện pháp tổ chức quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh theo khoản 4 Điều 136 Luật Thi hành án hình sự, bao gồm quy định đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh (gọi là cơ sở điều trị bắt buộc); nội dung, biện pháp quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh và kinh phí bảo đảm cho việc quản lý các đối tượng này.

Đối tượng áp dụng gồm người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh theo quy định của Luật Thi hành án hình sự; cơ sở điều trị bắt buộc, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, cơ quan điều tra cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Yêu cầu đối với cơ sở điều trị bắt buộc

Theo Nghị định 257, cơ sở điều trị bắt buộc phải là bệnh viện của Nhà nước và có phạm vi hoạt động chuyên môn về khám bệnh, chữa bệnh chuyên khoa tâm thần.

Đối với khu điều trị nội trú bắt buộc chữa bệnh, Nghị định quy định: Trường hợp cơ sở điều trị bắt buộc là bệnh viện chuyên khoa tâm thần thì khu điều trị nội trú phải được thành lập với quy mô là khoa, trung tâm hoặc viện thực hiện biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh, hoạt động độc lập với các bộ phận chuyên môn khác của bệnh viện.

Trường hợp cơ sở điều trị bắt buộc không phải là bệnh viện chuyên khoa tâm thần thì phải có khoa, trung tâm hoặc viện tâm thần và có đơn vị điều trị bắt buộc thuộc khoa, trung tâm hoặc viện tâm thần được tổ chức theo hình thức đơn nguyên hoặc khoa.

Khu điều trị nội trú phải có lối ra, vào riêng hoặc được kiểm soát tập trung, hạn chế việc đi lại không cần thiết giữa các khu vực; hành lang, lối đi phải bảo đảm thông thoáng, dễ quan sát, không có điểm khuất.

Các khu vực chức năng phải được bố trí phù hợp, thuận lợi cho việc tiếp nhận, điều trị nội trú, theo dõi đặc biệt, sinh hoạt chung, thăm gặp, làm việc và nghỉ ngơi của nhân viên. Trong đó, khu điều trị nội trú phải được phân khu theo giới tính, mức độ nguy hiểm và tình trạng bệnh lý của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Nghị định cũng yêu cầu buồng bệnh phải được thiết kế không có vật dụng có thể gây nguy hiểm; nội thất được cố định hoặc hạn chế di chuyển; cửa ra, vào buồng bệnh và các khu chức năng phải có khóa an toàn, có khả năng kiểm soát từ bên ngoài; cửa sổ phải bảo đảm an toàn, phòng ngừa việc bỏ trốn hoặc tự gây thương tích.

Bắt buộc lắp camera giám sát, có hệ thống báo động khẩn cấp

Nghị định 257 cũng đặt ra nhiều yêu cầu về kiểm soát an ninh đối với khu vực điều trị bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và những người có liên quan.

Theo đó, cơ sở điều trị phải trang bị hệ thống kiểm soát ra, vào, ghi nhận và lưu trữ thông tin người đến làm việc hoặc thăm gặp. Đồng thời, phải lắp đặt hệ thống camera giám sát tại các khu vực cần thiết để theo dõi liên tục, kịp thời phát hiện các hành vi có nguy cơ mất an toàn nhưng vẫn phải bảo đảm tôn trọng quyền riêng tư của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Bên cạnh đó, khu điều trị bắt buộc phải có hệ thống báo động khẩn cấp tại các vị trí cần thiết; bảo đảm hệ thống chiếu sáng đầy đủ và có nguồn điện dự phòng phục vụ công tác an ninh.

Về lực lượng bảo vệ, Nghị định quy định cơ sở điều trị bắt buộc có thể ký hợp đồng với cơ sở kinh doanh dịch vụ bảo vệ theo quy định của pháp luật. Việc trang bị, quản lý và sử dụng công cụ hỗ trợ phải thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ.

Trường hợp sử dụng lực lượng bảo vệ thuộc biên chế hoặc hợp đồng lao động của cơ sở điều trị bắt buộc, lực lượng này phải được đào tạo, tập huấn và được cấp giấy phép sử dụng công cụ hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

Người thân được thăm gặp nhưng phải tuân thủ quy định nghiêm ngặt

Một điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định cụ thể việc phối hợp giữa cơ sở điều trị với người thân thích của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Theo đó, trong thời gian bắt buộc chữa bệnh, người thân thích được gặp và phối hợp chăm sóc người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Tuy nhiên, người thân thích phải tuân thủ quy định về thăm gặp, chăm sóc và các biện pháp bảo đảm an ninh của cơ sở điều trị bắt buộc.

Khi vào cơ sở điều trị, người thân phải xuất trình giấy tờ tùy thân và các vật dụng mang theo để loại bỏ các thiết bị ghi hình, ghi âm, vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, chất độc, chất gây cháy, hóa chất, độc dược, các chất ma túy, rượu, bia, chất kích thích, đồ vật sắc nhọn và các đồ vật khác có thể gây mất an toàn, an ninh trong cơ sở.

Người thân không được phép quay phim, chụp ảnh, ghi âm trong quá trình thăm gặp, chăm sóc và có trách nhiệm phối hợp truy tìm trong trường hợp người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh bỏ trốn.

Nghị định số 257/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/7/2026.

 

Tạm dừng Nghị định 46: Doanh nghiệp "hiến kế" hoàn thiện chính sách mới về ATTP

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng Hệ thống thông tin quản lý khám chữa bệnh toàn quốc

Những ai sẽ được chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh BHYT từ 1/7?

Chuyển từ thụ động khám chữa bệnh sang bảo vệ sức khỏe nhân dân khi chưa có bệnh