Muốn giảm nguy cơ ung thư, đừng để cơ thể ngồi yên quá lâu

Nghiên cứu mới về mối liên hệ giữa ngồi lâu và nguy cơ ung thư - Ảnh: MD Anderson.

Trong xã hội hiện đại, ngồi làm việc trước máy tính nhiều giờ liền đã trở thành thói quen của hàng triệu người. Sau giờ làm, không ít người tiếp tục dành phần lớn thời gian để xem TV, sử dụng điện thoại hoặc chơi trò chơi điện tử. Lối sống ít vận động từ lâu đã được cảnh báo là yếu tố nguy cơ đối với nhiều bệnh lý mạn tính, và nay các bằng chứng mới cho thấy nó còn có thể liên quan đến nguy cơ ung thư.

Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí PLOS Medicine cho thấy, ngồi liên tục trong thời gian dài không chỉ làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính mà còn có thể làm tăng nguy cơ tử vong do ung thư. Tuy nhiên, bên cạnh đó, các nhà khoa học cũng nhận thấy chỉ cần thường xuyên đứng dậy và vận động xen kẽ trong thời gian ngồi có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ này.

Ngồi càng lâu, nguy cơ ung thư càng tăng 

Theo Healthline, nghiên cứu được thực hiện trên 91.292 người tham gia thuộc cơ sở dữ liệu UK Biobank của Anh. Tất cả đều được đeo thiết bị theo dõi vận động trong bảy ngày và tiếp tục được theo dõi sức khỏe trong trung bình hơn 12 năm.

Các nhà nghiên cứu chia thời gian ít vận động thành hai nhóm:

- Ngồi kéo dài: ngồi liên tục ít nhất 30 phút, trong đó trên 90% thời gian không có hoạt động.

- Ngồi có ngắt quãng: thời gian ngồi dưới 30 phút hoặc được xen kẽ bằng các khoảng vận động.

Kết quả cho thấy, những người thường xuyên ngồi liên tục có nguy cơ mắc ung thư và tử vong do ung thư cao hơn rõ rệt. Đặc biệt, mỗi giờ ngồi liên tục tăng thêm làm tăng khoảng 10% nguy cơ tử vong do ung thư.

Theo nhóm nghiên cứu, thói quen này cũng liên quan đến nguy cơ cao hơn đối với nhiều loại ung thư, bao gồm: ung thư đại trực tràng, ung thư vú, ung thư gan, ung thư thận, ung thư tụy, ung thư buồng trứng, ung thư thực quản, ung thư tuyến giáp.

Trong khi đó, những người thường xuyên đứng dậy và vận động, dù chỉ là làm việc nhà, đi bộ hoặc tập luyện, đều có nguy cơ ung thư thấp hơn. Theo Medical News Today, đáng chú ý, mỗi giờ ngồi liên tục tăng thêm làm tăng khoảng 9–10% nguy cơ tử vong do ung thư, trong khi mỗi giờ ngồi được ngắt quãng bằng vận động lại đi kèm với nguy cơ thấp hơn.

Vì sao ngồi nhiều làm tăng nguy cơ ung thư? 

Theo bác sĩ David Yashar, chuyên gia huyết học - ung thư tại Viện Ung thư MemorialCare Todd (Mỹ), lối sống ít vận động dễ dẫn đến thừa cân, béo phì.

"Lượng mỡ cơ thể tăng lên sẽ thúc đẩy tình trạng viêm mạn tính - một yếu tố nguy cơ đã được chứng minh đối với nhiều loại ung thư. Béo phì cũng liên quan chặt chẽ đến ung thư đại trực tràng" - bác sĩ David Yashar cho biết, theo Healthline.

Ngoài ra, ít vận động còn có thể gây mất cân bằng hormone, từ đó làm tăng nguy cơ mắc các ung thư phụ thuộc hormone như ung thư vú.

Chỉ cần vận động nhẹ cũng giúp giảm nguy cơ 

Hiện nay, các hướng dẫn sức khỏe khuyến cáo người trưởng thành nên tập ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ trung bình mỗi tuần.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy, ngay cả hoạt động thể lực nhẹ cũng có thể mang lại lợi ích đáng kể. Cụ thể, thay ít nhất một giờ ngồi liên tục mỗi ngày bằng hoạt động nhẹ giúp giảm khoảng 12% nguy cơ tử vong do ung thư.

Theo nhóm nghiên cứu, tác hại của việc ngồi nhiều không chỉ phụ thuộc vào tổng thời gian ngồi mà còn phụ thuộc vào việc thời gian đó có được ngắt quãng bằng vận động hay không.

Cụ thể, các nhà khoa học phát hiện, thay 30 phút vận động mức trung bình bằng vận động mạnh (chạy bộ, chơi thể thao...) có thể giúp giảm thêm khoảng 8% nguy cơ. Đặc biệt, chỉ cần thay 5 phút ngồi liên tục bằng hoạt động thể lực mạnh cũng liên quan đến giảm tới 22% nguy cơ tử vong do ung thư, theo Medical News Today.

Kết quả này cũng phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy, việc đứng dậy vận động ngắn trong khi ngồi lâu giúp cải thiện chuyển hóa đường huyết, tuần hoàn và nhiều chỉ số chuyển hóa khác.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), hoạt động thể chất nhẹ bao gồm những việc rất đơn giản trong sinh hoạt hàng ngày như đứng dậy lấy nước uống, đi lại trong nhà, đi bộ chậm, lau dọn nhà cửa, hút bụi, dọn giường hoặc đứng làm việc trong một khoảng thời gian ngắn.

Lời khuyên của các chuyên gia

Theo Medical News Today, các chuyên gia cho rằng, nghiên cứu mới giúp củng cố thêm bằng chứng về tác hại của việc ngồi liên tục trong thời gian dài và nhấn mạnh rằng việc thường xuyên đứng dậy vận động trong ngày quan trọng không kém việc duy trì thói quen tập thể dục.

Bác sĩ Yashar cho biết, việc ngắt quãng thời gian ngồi bằng các hoạt động đơn giản có thể giúp cơ thể tăng cường hệ thống chống oxy hóa, từ đó làm giảm các gốc oxy phản ứng (reactive oxygen species - ROS). Đây là những phân tử có khả năng thúc đẩy tình trạng viêm và gây tổn thương tế bào.

Ông khuyến nghị, mọi người nên đứng dậy sau mỗi khoảng 15 phút ngồi liên tục, chẳng hạn đi lấy cốc nước hoặc đi bộ quanh phòng vài phút.

Đồng quan điểm, bác sĩ Hector Perez, phẫu thuật viên điều trị béo phì tại Renew Bariatrics và cố vấn của Bariatric Journal, nhận định việc ngồi lâu gây hại không phải là điều mới. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý của nghiên cứu là cách phân bổ thời gian ngồi có thể quan trọng hơn tổng số giờ ngồi trong ngày.

Theo bác sĩ Hector, cơ thể phản ứng khác nhau với một khoảng ngồi liên tục kéo dài 90 phút so với cùng 90 phút đó nhưng được chia thành nhiều khoảng ngắn xen kẽ với vận động. "Nói cách khác, không chỉ thời gian ngồi mà chính mô hình ngồi mới là yếu tố tạo nên sự khác biệt", ông giải thích.

Mặc dù Nghiên cứu chưa chứng minh được mối quan hệ nhân quả trực tiếp giữa việc ngồi lâu và ung thư, các kết quả thu được tiếp tục củng cố bằng chứng cho thấy lối sống năng động đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh tật. Thông điệp quan trọng nhất của nghiên cứu là chỉ cần thay thế vài phút ngồi liên tục bằng hoạt động thể chất cũng có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe và giảm nguy cơ ung thư.

 

Podcast: Nguy cơ ung thư đại trực tràng từ một thói quen phổ biến

Một cốc bia mỗi ngày làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy?

Mất ngủ làm tăng nguy cơ ung thư ở người dưới 50 tuổi?

Bác sĩ chỉ ra 5 sai lầm phổ biến làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng