Thực trạng lạm dụng thực phẩm chức năng tại Nhật Bản

Nhật Bản quản lý thế nào khi nhiều người dùng thực phẩm chức năng quá liều

Thực trạng đáng báo động: 1 trên 5 người dùng quá liều

Dù thực phẩm chức năng (TPCN) được xem là giải pháp tiện lợi để bổ sung dinh dưỡng trong lối sống bận rộn, việc sử dụng quá mức đang trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng lo ngại.

Theo Nhật báo Mainichi, một cuộc khảo sát thực hiện cuối năm 2024 trên 2.002 người trưởng thành ở Nhật Bản chỉ ra có đến 18,5% người dùng TPCN ở liều lượng vượt quá mức khuyến cáo hàng ngày của nhà sản xuất.

Đáng chú ý hơn, trong số những người dùng quá liều này, có khoảng 62% đã vượt qua "mức tiêu thụ tối đa có thể chấp nhận được" (tolerable upper intake level). Đây là ngưỡng mà nếu vượt qua sẽ có nguy cơ gây hại cho sức khỏe. Các dưỡng chất thường bị bổ sung quá đà bao gồm magne, niacin và vitamin A.

Nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhất là những người trong độ tuổi từ 50 đến 64, những người đang đi làm, và những người đã duy trì thói quen dùng TPCN (đặc biệt là dạng viên nén) từ 6 tháng trở lên. Đáng lo ngại là nhiều người trong số này chủ động dùng quá liều vì tin rằng dùng nhiều sẽ hiệu quả hơn.

TPCN tại Nhật Bản được quản lý ra sao?

Thị trường TPCN ở Nhật Bản có quy mô ước tính đạt 13,32 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến sẽ tăng lên 25,24 tỷ USD vào năm 2030. Với gần 1/3 dân số là người 65 tuổi trở lên, nhu cầu về các sản phẩm chống lão hóa, hỗ trợ xương khớp và cải thiện tiêu hóa ngày càng tăng cao.

Bên cạnh đó, tại các đô thị lớn như Tokyo hay Osaka, người trẻ và giới văn phòng tìm đến TPCN để bù đắp sự thiếu hụt dinh dưỡng do chế độ ăn uống không điều độ, căng thẳng và ô nhiễm môi trường. Các sản phẩm tăng cường miễn dịch, làm đẹp da và hỗ trợ giấc ngủ được ưa chuộng nhờ sự tiện lợi của các dạng bào chế như viên nén hay kẹo dẻo.

Để kiểm soát thị trường khổng lồ này, Nhật Bản thiết lập một hệ thống quản lý khá phức tạp dưới sự giám sát của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi và Cục Bảo vệ Người tiêu dùng. TPCN tại Nhật được phân thành ba loại chính dựa trên cách thức công bố công dụng:

- Thực phẩm cho mục đích sức khỏe cụ thể (FOSHU): Đây là nhóm khắt khe nhất, yêu cầu sự phê duyệt trực tiếp từ chính phủ về tính an toàn và hiệu quả dựa trên các thử nghiệm khoa học.

-  Thực phẩm công bố tính năng dinh dưỡng (FNFC): Dành cho các sản phẩm bổ sung vitamin và khoáng chất đã được tiêu chuẩn hóa. Doanh nghiệp không cần đăng ký nếu sản phẩm đáp ứng đủ hàm lượng và các cảnh báo bắt buộc theo quy định. Ví dụ, các sản phẩm chứa kali có thể ghi chú hỗ trợ duy trì huyết áp bình thường nếu đạt mức tối thiểu quy định.

- Thực phẩm có công bố chức năng (FFC): Loại hình này cho phép doanh nghiệp tự công bố tính năng của thành phần dựa trên bằng chứng khoa học mà không cần sự phê duyệt từ cơ quan quản lý trước khi đưa ra thị trường. Doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác của các công bố này.

Trong đó, nhóm TPCN kê đơn đang có xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm gần đây. Ngoài các hiệu thuốc, siêu thị hay sàn thương mại điện tử, các phòng khám và bác sĩ cũng được coi là một kênh phân phối ngoại tuyến quan trọng cho các loại TPCN tại Nhật. Người hành nghề y đang ngày càng tăng cường đưa TPCN vào các phác đồ điều trị nhằm cải thiện kết quả cho bệnh nhân.

Việc bác sĩ tham gia vào quá trình tư vấn và kê đơn TPCN được xem là một phần trong nỗ lực nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về việc sử dụng đúng liều lượng, tránh tình trạng lạm dụng hoặc dùng sai cách dẫn đến các rủi ro về sức khỏe.

Mặc dù khung pháp lý của Nhật Bản rất chi tiết, nhưng sự phân cấp trong quản lý (đặc biệt là nhóm FFC) đặt ra trách nhiệm lớn lên vai người tiêu dùng và doanh nghiệp.  

Để đảm bảo an toàn, các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng trên nhãn phụ và nâng cao nhận thức rằng: TPCN không thể thay thế một chế độ ăn cân bằng và việc dùng quá liều có thể dẫn đến những tổn thương nội tạng nghiêm trọng.

 

Đừng để thực phẩm chức năng trở thành “thuốc độc” vì thiếu tư vấn chuyên môn

Sai lầm khi uống thực phẩm chức năng ngay sau khi thức dậy

4 loại thực phẩm chức năng không dành cho người bệnh viêm khớp

2 loại thực phẩm chức năng không nên kết hợp