Nên làm gì khi gia đình có người mắc ung thư vú?

Chủ động kiểm tra vú định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường

Câu chuyện Cat Hufton, một người phụ nữ có mẹ ba lần chiến thắng ung thư vú, chia sẻ trên Tạp chí Women’s Health (Anh), là minh chứng cho lợi ích của phòng ngừa chủ động. Năm 2022, khi người mẹ được chẩn đoán lần thứ ba, Cat và chị gái đã thực hiện xét nghiệm di truyền BRCA.

Đột biến gene BRCA1 và BRCA2 là nguyên nhân chính gây ung thư vú di truyền, chiếm khoảng 20 - 25% các trường hợp. Người mang gene bệnh có 50% khả năng di truyền cho thế hệ sau.

Kết quả âm tính giúp chị em Cat trút bỏ gánh nặng về di truyền, nhưng đồng thời cũng thôi thúc cô tìm hiểu sâu hơn về những yếu tố nguy cơ khác.

Dưới đây là 6 bước mà các chuyên gia khuyến nghị để chủ động giảm nguy cơ ung thư vú, đặc biệt là với những người có tiền sử gia đình mắc bệnh:

1. Giữ cân nặng hợp lý

Nghiên cứu chỉ ra rằng thừa cân, béo phì làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư vú. TS.BS Hugo De La Pena, chuyên gia ung thư tại Bệnh viện Đại học Southampton giải thích: "Lượng mỡ thừa đồng nghĩa với nồng độ estrogen lưu thông trong máu cao hơn. Tế bào ung thư rất thông minh, chúng thường tận dụng estrogen để phát triển".

Để kiểm soát cân nặng, thay vì chỉ tập trung vào thẩm mỹ, bạn nên hướng tới mục tiêu sức khỏe lâu dài bằng cách bổ sung các nguồn đạm ít chất béo, ngũ cốc nguyên hạt và rau xanh, đồng thời duy trì trạng thái thâm hụt calo nếu cần giảm cân.

2. Ưu tiên thực phẩm hữu cơ và toàn phần

Chế độ ăn uống không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn trực tiếp tác động đến nguy cơ mắc bệnh. Một số bằng chứng cho thấy tiếp xúc với thuốc trừ sâu trong thực phẩm có thể làm tăng khả năng ung thư, do đó sử dụng thực phẩm hữu cơ là một lựa chọn an toàn hơn.

Bên cạnh đó, chị em cần hạn chế thực phẩm siêu chế biến như đồ ăn nhanh. Thói quen ăn nhóm thực phẩm này có thể làm tăng 25% nguy cơ ung thư vú ở phụ nữ.

3. Cắt giảm rượu bia

Rượu bia khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành acetaldehyde, một hợp chất gây ung thư có thể gây tổn thương DNA trong mô vú. Ngoài ra, đồ uống có cồn còn tác động tiêu cực đến nội tiết và cân nặng.

Theo Hiệp hội Nghiên cứu Ung thư vú, những người uống dù chỉ một ly mỗi ngày cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn từ 7 đến 10% so với người không uống.  

4. Quản lý căng thẳng  

Stress mạn tính có tác động tiêu cực đến hệ miễn dịch, làm giảm khả năng tự bảo vệ của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh. Nghiên cứu gần đây cho thấy mức độ căng thẳng cao trong năm gần nhất có liên quan đến nguy cơ ung thư vú, đặc biệt là ở phụ nữ tiền mãn kinh.

BS.TS De La Pena khuyên chị em nên dành ít nhất một giờ mỗi ngày cho bản thân để giải tỏa áp lực thông qua yoga, thiền định hoặc các liệu pháp tâm lý để giúp tâm trí và cơ thể được phục hồi.

5. Tăng khối lượng cơ bắp

Xây dựng cơ bắp thông qua các bài tập kháng lực giúp giảm tỷ lệ mỡ cơ thể, từ đó hỗ trợ phòng bệnh. Dữ liệu từ Tạp chí Ung thư Anh (British Journal of Cancer) cho thấy cứ mỗi 5% mỡ cơ thể tăng lên thì nguy cơ ung thư vú sau mãn kinh tăng thêm 15%.

Trái lại, khi phụ nữ duy trì hoạt động thể chất ở mức độ vừa phải từ 150-300 phút mỗi tuần, kết hợp với các bài tập tăng cơ bắp như Pilates hay tập tạ, có thể giảm 20% nguy cơ mắc bệnh.

6. Kiểm tra vú định kỳ

Dù chị em chưa đến độ tuổi được chỉ định tầm soát định kỳ (thường là từ 50 tuổi), việc tự theo dõi tại nhà là vô cùng quan trọng. Nếu có tiền sử gia đình, bạn có thể trao đổi với bác sĩ để được tầm soát sớm hơn.

Quan trọng nhất là mỗi phụ nữ cần hiểu rõ đặc điểm cơ thể mình. Hãy dành một ngày mỗi tuần để tự kiểm tra các khối u hoặc những thay đổi bất thường ở vùng ngực và nách. Dù phần lớn các khối u không phải là ung thư, nhưng việc thăm khám sớm và thực hiện sinh thiết khi có nghi ngờ là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân.

 

Yếu tố tăng nguy cơ ung thư vú mà ít chị em biết

ung thư vượt tim mạch trở thành bệnh gây tử vong hàng đầu thế giới

Podcast: Cho con bú giúp giảm nguy cơ ung thư vú ở mẹ

Đi bộ 30 phút mỗi ngày có thể giúp ngừa ung thư vú