Nghịch lý béo phì tại Việt Nam

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia trong tọa đàm với Tạp chí Sức khỏe+

Những năm gần đây, Việt Nam luôn lọt top đầu trong nhiều bảng xếp hạng các quốc gia có tỷ lệ béo phì thấp nhất thế giới. Nhiều du khách hào hứng đến nước ta để được trải nghiệm ẩm thực lành mạnh của một đất nước ít người béo.

Tuy nhiên, các thống kê trong nước lại phản ánh một thực trạng đáng lo ngại. Số liệu của Viện Dinh dưỡng quốc gia cho thấy, trong vòng 10 năm (từ 2010-2020) tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em đã tăng gấp đôi. Khu vực thành thị, tỷ lệ béo phì lên tới 26,8%, cao hơn hẳn khu vực nông thôn. Tại TP.HCM tỷ lệ béo phì ở thanh thiếu niên đã vượt 50%, và Hà Nội là 41%.

Để tìm hiểu những lý do đằng sau hiện tượng này, chúng tôi đã trao đổi với PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia trong Tọa đàm trực tuyến: Ma trận giảm cân.

PV: Thưa bác sĩ, vì sao có sự chênh lệch giữa đánh giá của quốc tế về tình trạng béo phì tại Việt Nam và thực trạng mà chúng ta đang chứng kiến hàng ngày?

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng: Đúng là nếu nhìn vào vóc dáng và chỉ số khối cơ thể (BMI) trung bình, người Việt có vẻ "gầy" hơn so với chuẩn thế giới. Tuy nhiên, đặc thù của người Việt Nam và người châu Á nói chung là dù BMI chưa cao nhưng tỷ lệ mỡ cơ thể đã ở mức rất lớn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ về tim mạch, đái tháo đường và rối loạn chuyển hóa.

Chính vì lý do này, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã khuyến nghị riêng cho các nước châu Á như Việt Nam: Chỉ cần BMI từ 23 trở lên đã được chẩn đoán là thừa cân, thay vì mức 25 như các châu lục khác. Do đó, con số "ít béo phì" trên các bảng xếp hạng quốc tế đôi khi không phản ánh đúng gánh nặng bệnh tật mà chúng ta đang đối mặt do tích lũy mỡ quá mức.

PV: Vậy đâu là những nguyên nhân chính khiến tỷ lệ béo phì ở nước ta, đặc biệt là tại các đô thị, đang gia tăng nhanh chóng, thưa bác sĩ?

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng: Có nhiều yếu tố cộng hưởng dẫn đến tình trạng này, trong đó hơn 90% đến từ chế độ ăn uống và lối sống.

Thứ nhất là sự thay đổi trong thói quen ăn uống. So với trước đây, chúng ta hiện đang tiêu thụ lượng thực phẩm lớn hơn trong mỗi bữa và số bữa ăn trong ngày cũng tăng lên. Các món ăn giàu năng lượng, thực phẩm siêu chế biến, đồ xào rán, nước ngọt và bánh ngọt xuất hiện ngày càng phổ biến trong thực đơn hàng ngày, dễ dẫn đến dư thừa năng lượng.

Thứ hai là hệ quả của quá trình cơ giới hóa. Tại các thành phố lớn, hoạt động thể lực của người dân đang giảm dần do không còn nhiều thời gian đi bộ, hay làm các công việc nặng nhọc như trước. Việc ăn nhiều hơn nhưng lại ít vận động khiến năng lượng dư thừa dễ dàng tích lũy thành mỡ thừa.

Bên cạnh đó, nhịp sống hối hả và căng thẳng công việc khiến nhiều người có xu hướng tìm đến đồ ăn như một cách để giải tỏa áp lực. Những thực phẩm này thường ẩn chứa lượng lớn đường, muối và chất béo chuyển hóa có hại cho sức khỏe. Bên cạnh đó, thói quen thức khuya cũng tạo ra một vòng luẩn quẩn: Ngủ muộn dẫn đến đói, rồi lại ăn đêm, gây dư thừa năng lượng nghiêm trọng.

Một vấn đề rất đáng quan ngại nữa là xu hướng trẻ hóa các vấn đề liên quan đến béo phì, thừa cân. Nhiều gia đình hiện nay có tâm lý bù đắp cho con cái, quá nuông chiều và cho trẻ quyền tự quyết định bữa ăn. Trẻ nhỏ thường thích các loại đồ ăn vặt, thực phẩm chế biến sẵn và lại ít vận động, dẫn đến tỷ lệ thừa cân, béo phì ở trẻ em tăng nhanh, đặc biệt là ở các đô thị lớn.

PV: Xin cảm ơn những chia sẻ của bác sĩ!

 

TỌA ĐÀM trực tuyến: "Ma trận" giảm cân

TỌA ĐÀM: “Tết này ăn gì?” - Giải pháp Dinh dưỡng chủ động để đón Xuân khỏe mạnh

Tác hại khi theo chế độ giảm cân cấp tốc của diễn viên Hàn Quốc

Mặt trái khi giảm cân bằng chế độ Keto