Giấc ngủ có ảnh hưởng gì tới nguy cơ thoái hóa khớp?

Rối loạn giấc ngủ có thể làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp, đặc biệt là khớp gối

Thoái hóa khớp xảy ra khi lớp sụn đệm bảo vệ khớp bị bào mòn theo thời gian. Bệnh được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố như chấn thương khớp, thay đổi chuyển hóa, lão hóa và di truyền. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu ngày càng quan tâm đến một yếu tố khác có thể góp phần dẫn tới căn bệnh này: Rối loạn nhịp sinh học của cơ thể.

Sụn khớp trải qua các chu kỳ chịu tải và phục hồi hàng ngày. Ban ngày, sụn phải chịu áp lực cơ học và nhu cầu chuyển hóa của cơ thể. Ban đêm, sụn phục hồi bằng cách tái tạo độ dày và hàm lượng nước.

Các tế bào cấu tạo nên sụn (chondrocyte, loại tế bào duy nhất có trong sụn) hoạt động theo nhịp sinh học riêng, giúp điều phối quá trình sửa chữa này. Trong các nghiên cứu trên động vật, việc làm gián đoạn nhịp sinh học đã dẫn đến tình trạng thoái hóa sụn, tương tự như ở người bị thoái hóa khớp.

Để xem liệu hiện tượng này có xảy ra ở người hay không, các nhà nghiên cứu tại Đại học Washington (Mỹ) đã sử dụng dữ liệu từ khoảng 500.000 người trưởng thành. Ban đầu, những người tham gia (có độ tuổi trung bình là 58, trong đó có 54% là nữ giới) được yêu cầu trả lời các câu hỏi về thời lượng ngủ, tần suất gặp khó khăn khi đi vào giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ, cũng như liệu họ có làm việc vào ca đêm hay không.

Tiếp theo đó, các nhà khoa học đã tiến hành tổng kết các trường hợp thoái hóa khớp gối, thoái hóa khớp háng, thay khớp gối toàn phần và thay khớp háng toàn phần của những người tham gia trong vòng 8 - 13 năm.

Thiếu ngủ, mất ngủ và làm ca đêm đều làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp

Kết quả nghiên cứu cho thấy, những người ngủ dưới 6 giờ mỗi đêm có nguy cơ mắc thoái hóa khớp gối cao hơn 41%; Nguy cơ phải thay khớp gối cao hơn 31% so với những người ngủ đủ 7 giờ mỗi đêm. Đối với khớp háng, kết quả tương tự: Nguy cơ thoái hóa khớp háng tăng 39% và nguy cơ thay khớp háng tăng 21%.

Những người “thường xuyên” gặp khó khăn khi đi vào giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ có nguy cơ mắc thoái hóa khớp gối cao hơn 34%; Nguy cơ phải thay khớp gối cao hơn 40% so với những người “không bao giờ hoặc hiếm khi” gặp các vấn đề này. Mức tăng tương tự cũng được ghi nhận đối với thoái hóa khớp háng (tăng 30%) và thay khớp háng (tăng 24%).

Những người làm ca đêm, đặc biệt là làm việc trong khoảng từ 0 - 6 giờ sáng, có nguy cơ mắc thoái hóa khớp gối cao hơn 24%; Nguy cơ phải thay khớp gối cao hơn 28% so với những người không làm việc ca đêm.

Tuy nhiên, làm ca đêm không liên quan đáng kể đến thoái hóa khớp háng hoặc thay khớp háng. Các nhà nghiên cứu cho biết điều này phù hợp với các nghiên cứu trên động vật: Khi gene BMAL1 (một protein quan trọng giúp điều hòa nhịp sinh học của cơ thể) bị loại bỏ ở chuột, sụn khớp gối bị thoái hóa nhưng sụn khớp háng thì không.

Vì sao khớp gối dễ bị ảnh hưởng hơn cả?

 

Người trẻ đối mặt nguy cơ thoái hóa khớp vai vì tập luyện sai cách

Mỹ thu hồi dòng sữa bột do nghi nhiễm độc botulinum, Bộ Y tế cảnh báo khẩn

Ở cả 3 yếu tố liên quan đến giấc ngủ (thời lượng ngủ, mất ngủ và làm việc ca đêm), các nhà khoa học xác định các vấn đề thường gặp nhất đều xuất hiện ở khớp gối.

Họ giải thích rằng khớp gối có thể phụ thuộc nhiều hơn vào nhịp sinh học khi so với khớp háng, một phần do sự khác biệt về cấu trúc giữa hai khớp, phần nữa là do thoái hóa khớp háng thường tiến triển thông qua các vấn đề như loạn sản khớp háng hoặc tình trạng chèn ép khớp háng.

Cân nặng cũng đóng vai trò lớn hơn trong thoái hóa khớp gối so với thoái hóa khớp háng, và tình trạng rối loạn giấc ngủ có thể tác động lên khớp gối thông qua cơ chế này.

Một phát hiện khác cũng đáng chú ý: Trong nhóm làm ca đêm nhưng công việc hiếm khi hoặc không bao giờ đòi hỏi lao động thể chất nặng, nguy cơ còn rõ rệt hơn. Cụ thể, nguy cơ thoái hóa khớp gối tăng 43% và nguy cơ thay khớp gối tăng 40%. Các nhà nghiên cứu cho rằng rối loạn nhịp sinh học có thể gây ảnh hưởng lớn nhất ở những người vốn không có nguy cơ thoái hóa khớp cao do hao mòn thể chất trong công việc.

Vậy bạn có thể làm gì để bảo vệ sức khỏe khớp lâu dài?

Nhịp sinh học và chất lượng giấc ngủ có thể được cải thiện thông qua thay đổi lối sống và các biện pháp vệ sinh giấc ngủ. Tốt hơn hết, bạn nên:

- Ngủ đủ giấc, ít nhất 7 tiếng mỗi đêm.

- Duy trì lịch thức - ngủ đều đặn vào cùng một thời điểm mỗi ngày để ổn định đồng hồ sinh học.

- Tiếp xúc với ánh sáng Mặt trời vào buổi sáng (tốt nhất là trong 1 giờ đầu tiên sau khi thức dậy) để thiết lập nhịp sinh học.

- Hạn chế ánh sáng nhân tạo vào buổi tối bằng cách giảm thời gian sử dụng các thiết bị điện tử trước khi đi ngủ để giúp cơ thể sản sinh melatonin tự nhiên.

- Nếu phải làm ca đêm, hãy giảm thiểu rối loạn nhịp sinh học khi có thể: Việc thay đổi lịch làm việc có thể không khả thi, nhưng các biện pháp như tiếp xúc với ánh sáng đúng thời điểm, có các giấc ngủ ngắn hợp lý và duy trì lịch sinh hoạt ổn định vào những ngày nghỉ có thể giúp giảm sự “lệch pha” giữa nhịp sinh học và thời gian làm việc của bạn.