Yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tích tụ mỡ thừa

Nhiều nguyên nhân dẫn đến quá trình tích tụ mỡ thừa

Theo TS. Trần Châu Quyên, Trưởng khoa Khám và Tư vấn Dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tình trạng tích tụ mỡ thừa là hệ quả của quá trình dư thừa năng lượng kéo dài, khi lượng calo nạp vào cơ thể lớn hơn lượng calo được tiêu hao. Nguyên nhân không chỉ đến từ việc ăn nhiều, mà còn liên quan đến rối loạn hormone, lối sống ít vận động và yếu tố di truyền. Cụ thể các nguyên nhân như sau:

Dư thừa năng lượng kéo dài

Cơ thể có cơ chế dự trữ năng lượng dư thừa dưới dạng mỡ để sử dụng khi cần thiết. Tuy nhiên, khi tình trạng dư thừa năng lượng kéo dài, lượng mỡ thừa tích tụ ngày càng tăng, đặc biệt ở vùng bụng - đây cũng là khu vực dễ tích mỡ và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe.

Ăn nhiều đường, ít vận động

Đường có trong thực phẩm, kể cả trái cây, nếu không được sử dụng hết cho các hoạt động sống sẽ được chuyển hóa thành triglyceride và tích trữ trong mô mỡ. Thói quen tiêu thụ nhiều đồ ngọt, nước uống có ga, thực phẩm chế biến sẵn, trong khi ít vận động thể lực, khiến quá trình tích mỡ diễn ra nhanh và khó kiểm soát hơn.

Ăn uống theo cảm xúc

Căng thẳng, buồn chán, lo âu hoặc áp lực kéo dài khiến nhiều người tìm đến thực phẩm như một cách giải tỏa tâm lý. Việc ăn uống không kiểm soát này thường đi kèm với lựa chọn thực phẩm giàu đường và chất béo, dẫn đến dư thừa năng lượng và gia tăng lượng mỡ thừa trong cơ thể.

Ảnh hưởng của hormone

Insulin là hormone có vai trò điều hòa đường huyết, giúp đưa glucose từ máu vào tế bào để tạo năng lượng. Khi xảy ra tình trạng kháng insulin, glucose không được sử dụng hiệu quả mà dễ chuyển hóa thành mỡ dự trữ. Bên cạnh đó, các hormone kiểm soát cảm giác đói và no như leptin và ghrelin cũng tác động trực tiếp đến lượng thức ăn nạp vào, từ đó ảnh hưởng đến quá trình tích tụ mỡ thừa.

Thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài

Ngủ không đủ giấc và thường xuyên căng thẳng làm tăng nồng độ hormone cortisol trong cơ thể. Đây là yếu tố thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ, đặc biệt là mỡ vùng bụng, đồng thời làm rối loạn chuyển hóa năng lượng.

Yếu tố di truyền và môi trường sống

Yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng rõ rệt đến quá trình tích tụ mỡ của mỗi người. Theo thông tin từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia, một số gene liên quan đến tốc độ chuyển hóa năng lượng, sự phân bố mô mỡ và khả năng kiểm soát cảm giác thèm ăn. Ví dụ, các biến thể của gene FTO được ghi nhận có liên quan đến chỉ số khối cơ thể cao hơn (BMI) và nguy cơ béo phì gia tăng.

Tuy nhiên, chế độ ăn uống và lối sống vẫn giữ vai trò quyết định. Trong bối cảnh hiện nay, môi trường sống tạo điều kiện cho việc tiếp cận thực phẩm giàu năng lượng trong khi vận động thể lực ngày càng hạn chế. Điều này góp phần làm gia tăng tỷ lệ thừa cân và béo phì trong cộng đồng.

Làm gì để kiểm soát mỡ thừa?

Theo khuyến nghị của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, việc kiểm soát mỡ thừa cần được thực hiện đồng bộ và bền vững thông qua điều chỉnh chế độ ăn uống lẫn lối sống.

Trước hết, cần xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây tươi và ngũ cốc nguyên hạt. Đồng thời tăng cường nguồn đạm lành mạnh từ cá, trứng và các loại đậu; hạn chế tiêu thụ đường tinh luyện, nước ngọt, thức ăn nhanh và chất béo bão hòa.

Bên cạnh đó, duy trì vận động thể chất đều đặn là yếu tố quan trọng. Việc tập luyện ít nhất 30 phút mỗi ngày giúp tăng tiêu hao năng lượng và cải thiện quá trình chuyển hóa trong cơ thể.

Giấc ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm và kiểm soát căng thẳng cũng góp phần cân bằng hormone, từ đó hạn chế tích tụ mỡ.

 

Phát hiện "cơ chế ẩn" khiến dầu đậu nành làm tăng nguy cơ béo phì

Béo phì có thể làm tăng nguy cơ mắc chứng ù tai?

Hỗ trợ kiểm soát cân nặng cho trẻ béo phì từ 3-5 tuổi

4 điều cha mẹ cần làm khi con thừa cân, béo phì