Ngưng bạo hành trẻ em!

Bảo vệ trẻ em là trách nhiệm của gia đình và toàn xã hội

Tiếng chuông báo động từ những vụ bạo hành trẻ em

Thời gian qua, nhiều vụ bạo hành trẻ em nghiêm trọng xảy ra tại Việt Nam khiến dư luận phẫn nộ. Một bé gái 4 tuổi ở Hà Nội tử vong sau thời gian dài bị mẹ ruột và người tình của mẹ hành hạ; Tại TP.HCM, bé trai 2 tuổi bị mẹ ruột và người tình của mẹ bạo hành dẫn đến đa chấn thương.

Không chỉ là những vụ án hình sự, các sự việc này còn cho thấy những khoảng trống trong việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em, khi bạo lực vẫn xảy ra ngay trong chính môi trường sống gần gũi nhất của trẻ.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), “bạo hành trẻ em” là tình trạng lạm dụng và bỏ bê xảy ra với người dưới 18 tuổi. Khái niệm này bao gồm các hành vi bạo hành thể chất, gây tổn thương tinh thần, xâm hại tình dục, bỏ mặc, thiếu trách nhiệm chăm sóc hoặc lợi dụng trẻ em để trục lợi, gây ra hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, sự sống còn, sự phát triển và phẩm giá của trẻ. Những hành vi này thường xuất phát từ cha mẹ, người chăm sóc hoặc những người có trách nhiệm bảo vệ trẻ.

Những con số “biết nói”!

Theo WHO, một số nhóm trẻ có nguy cơ cao bị bạo hành, trong đó có trẻ được sinh ra ngoài kế hoạch hoặc ngoài mong muốn của cha mẹ; Trẻ dưới 4 tuổi, trẻ vị thành niên; Trẻ có nhu cầu chăm sóc đặc biệt hoặc thường xuyên quấy khóc. Ngoài ra, trẻ bị khuyết tật trí tuệ, rối loạn thần kinh; Trẻ thuộc hoặc bị nhận diện là người đồng tính, song tính hoặc chuyển giới.

Theo WHO, cứ 10 trẻ em dưới 5 tuổi thì có khoảng 6 em, tương đương 400 triệu trẻ trên toàn cầu, thường xuyên phải chịu hình phạt thể xác hoặc bạo lực tâm lý từ cha mẹ và người chăm sóc.

Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 40.150 trẻ em dưới 18 tuổi tử vong do bị sát hại, trong đó bao gồm nguyên nhân do bạo hành. Tuy nhiên, WHO cho rằng con số thực tế có thể cao hơn nhiều vì không ít trường hợp tử vong do bạo hành bị ghi nhận thành tai nạn như ngã, bỏng hoặc đuối nước.

Nhiều vụ việc bạo hành chỉ được biết đến khi hậu quả đã nghiêm trọng, trong khi nhiều trẻ em chưa được tiếp cận kịp thời các biện pháp hỗ trợ và bảo vệ.

Hệ lụy kéo dài từ thể chất đến tinh thần

WHO nhận định, bạo hành trẻ em để lại hậu quả nghiêm trọng cả về thể chất lẫn tinh thần.

Trẻ bị bạo hành có thể gặp các chấn thương nghiêm trọng như chấn thương vùng đầu hoặc tàn tật nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Nhiều em phải đối mặt với sang chấn tâm lý, rối loạn lo âu, trầm cảm hoặc mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao gồm HIV.

Đối với trẻ vị thành niên nữ, nguy cơ còn bao gồm các vấn đề phụ khoa và mang thai ngoài ý muốn.

WHO cũng chỉ ra rằng tình trạng căng thẳng nghiêm trọng hoặc kéo dài có thể làm gián đoạn sự phát triển não bộ trong giai đoạn đầu đời, ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thần kinh và hệ miễn dịch.

Những tác động này còn ảnh hưởng đến quá trình học tập. Trẻ từng trải qua bạo lực có nguy cơ không tốt nghiệp trung học cao hơn 13% so với nhóm trẻ khác.

Về lâu dài, bạo hành trẻ em có liên hệ chặt chẽ với tình trạng lạm dụng rượu bia, ma túy và thuốc lá - những yếu tố nguy cơ dẫn đến các bệnh không lây nhiễm như tim mạch và ung thư.

Đáng lo ngại hơn, trẻ từng bị bạo hành có nguy cơ cao hơn trong việc tiếp tục trở thành nạn nhân hoặc thực hiện hành vi bạo lực khi trưởng thành, tạo nên vòng lặp bạo lực kéo dài qua nhiều thế hệ.

Ở cấp độ xã hội, tình trạng này kéo theo gánh nặng lớn về y tế, phúc lợi và làm suy giảm năng suất lao động, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế - xã hội.

Những yếu tố làm gia tăng nguy cơ bạo hành trẻ em

WHO cho rằng bạo lực với trẻ em hình thành từ nhiều yếu tố ở các cấp độ khác nhau.

Nguy cơ bạo hành trẻ tăng cao hơn nếu người chăm sóc:

• Khó gắn kết tình cảm với trẻ;
• Thiếu kỹ năng chăm sóc, nuôi dạy trẻ;
• Làm cha mẹ khi còn quá trẻ;
• Từng là nạn nhân của bạo hành khi còn nhỏ;
• Thiếu hiểu biết về sự phát triển của trẻ hoặc đặt kỳ vọng không phù hợp; 
• Sử dụng chất kích thích, kể cả trong thai kỳ;
• Khó kiểm soát cảm xúc hoặc có vấn đề về tâm lý;
• Liên quan đến hành vi phạm pháp;
• Gặp khó khăn tài chính.

Yếu tố từ môi trường gia đình và xã hội

WHO cũng lưu ý các nguy cơ đến từ môi trường sống như:

• Gia đình đổ vỡ hoặc thường xuyên xảy ra bạo lực;
• Gia đình đông con;
• Thiếu sự hỗ trợ từ người thân và cộng đồng;
• Bất bình đẳng giới và bất bình đẳng xã hội;
• Tỷ lệ thất nghiệp và nghèo đói cao;
• Dễ dàng tiếp cận chất kích thích;
• Quan điểm sử dụng đòn roi khi dạy dỗ trẻ hoặc xem nhẹ tiếng nói, quyền lợi của trẻ em;
• Chính sách xã hội, y tế và giáo dục chưa bảo đảm sự ổn định cho trẻ em và gia đình.

Cần một chiến lược phòng ngừa toàn diện

WHO nhấn mạnh, ngăn ngừa bạo lực trước khi xảy ra là giải pháp hiệu quả và bền vững nhất. Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và cộng đồng.

Các giải pháp được WHO khuyến nghị gồm:

• Hỗ trợ cha mẹ và người chăm sóc về kỹ năng nuôi dạy trẻ không bạo lực;
• Tăng cường các chương trình hỗ trợ gia đình có trẻ nhỏ;
• Xây dựng môi trường học đường an toàn;
• Trang bị cho trẻ kỹ năng tự bảo vệ và tìm kiếm hỗ trợ khi bị xâm hại;
• Thay đổi các quan điểm dung túng bạo lực trong gia đình và xã hội;
• Hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng thời tăng cường phát hiện, can thiệp và xử lý các hành vi bạo hành trẻ em.

WHO cũng khuyến nghị các quốc gia triển khai cách tiếp cận y tế công cộng gồm 4 bước: Xác định vấn đề; Nhận diện nguyên nhân và yếu tố nguy cơ; Xây dựng, thử nghiệm các biện pháp can thiệp; Đồng thời mở rộng những mô hình đã được chứng minh hiệu quả.

 

Bộ Y tế cảnh báo thu hồi 3 lô sữa công thức cho trẻ em có chứa độc tố

Viêm mao mạch dị ứng ở trẻ em có nguy hiểm không?

Phòng tránh chấn thương mắt cho trẻ em

Bangladesh: Gần 100 trẻ em tử vong nghi do dịch sởi bùng phát